Tulpmania – De Veenfabriek

IMG_1811-873-630-310-80-435x300
Potpourri in het teken van de tulp
Gezien: 7 mei 2015, Bloembollenexporteur Moolenaar Voorhout
★★★☆☆

In een nevelige regenbui ontkiemt een felle regenboog. De musici eronder dragen groene pakken en rode pruiken: een tulpenveld dat betoverende klanken produceert, terwijl het koor vanaf een balkon als een bezwerend mantra de poëtische teksten van dichteres Saskia de Jong reciteert. Semper Augustus heet deze scene, vernoemd naar de beroemde tulpenbol die tijdens de tulpenmanie in 1637 maar liefst 6000 gulden opleverde – in die tijd de prijs van een grachtenpand in Amsterdam.

Het is de finalescène van Tulpmania – de locatievoorstelling van het muziektheatergezelschap de Veenfabriek. Voor deze ruim drie uur durende voorstelling (inclusief diner) is samenwerking gezocht met muzikanten van ASKO|Schönberg en Slagwerk Den Haag. De voorstelling speelt in de hallen van bloembollenexporteur Moolenaar in Voorhout.

Tulpmania doet zijn naam eer aan: de voorstelling is enerzijds een ode aan de tulp, anderzijds aan de manie. Dat vertaalt zich in een poëtische en vrolijke montagevoorstelling, die soms wel erg rommelig is maar daardoor plotseling in schoonheid ontroert.

Dichteres Saskia de Jong schreef de teksten voor deze voorstelling. In verschillende gedichten bezingt ze de geschiedenis en de gekte rondom de tulp. Bijvoorbeeld in openingsscène O Bol, waarin ze de geboorte van de bloem sappig en vleselijk verwoordt.

O Bol / verhevene van rok en rol  […]
O vlezig lijf / ontsluit je pluim

Het gedicht wordt eerst ingeleefd en smeuïg voorgedragen door Milena Havarkamp – vanaf een draaiend platform op het T-vormige podium in de hal waar de voorstelling begint. Vervolgens zingt soprane Jennifer van der Hart vanaf een vorkheftruck dezelfde tekst – terwijl ze steeds hoger de lucht in stijgt  maakt ze van de tulp iets heiligs en sierlijks.

Dan wordt het eten geserveerd en wisselen de verschillende scenes en liederen elkaar in rap tempo af. Een scene op de tulpenmarkt, de veredeling van de tulp, en de verfijning. Het wat stroeve begin wordt steeds feestelijker – uiteindelijk compleet met een rondrennende apen (een verwijzing naar de spotprenten van Jan Breughel) en levende tulpen met selfiestokken.

De modern-klassieke muziek van componist Yannis Kyriakides speelt een prominente rol in de voorstelling. Waar het spel soms wat op de achtergrond verdwijnt, de voorstelling in opbouw ook wat rammelt en de tekst door al zijn poëzie zo nu en dan wat aan betekenis inboet, is de muziek overal even sterk en verrassend.

De afgelopen jaren ontwikkelde het gezelschap ‘de Veenproef’, een open repetitie waarbij publiek werd uitgenodigd en verschillende sprekers het onderwerp belichtten – omlijst door live muziek en diner. In Tulpmania wordt dit op grote schaal toegepast, niet tijdens het proces maar als daadwerkelijke voorstelling. Naar de precieze vorm is nog even zoeken. Maar wat begint als een soort bonte avond – een potpourri in het teken van de tulp – eindigt onverwacht in een ingetogen spektakel.

(Foto: Bowie Verschuuren)