Simon Stephens: ‘Ik voel me het meest op mijn gemak in hotelbars en wachtlounges’

Foto: Simon Kane

Foto: Simon Kane

Om bij de begrafenis van zijn jongere broer te zijn, keert een jonge bankier vanuit New York terug naar Amsterdam. De Engelse toneelschrijver Simon Stephens (1971) situeerde zijn monoloog Song from Far Away op diverse plekken in onze stad. De voorstelling ging afgelopen seizoen in maart op het theaterfestival van São Paulo (Brazilië) in première en is vanaf dinsdag voor het eerst in Nederland te zien – bij Toneelgroep Amsterdam. Ik praat met Stephens over hoe hij zich als toneelschrijver tot Amsterdam verhoudt.

“Als hij erachter komt dat zijn jongere broertje onverwacht overleden is, keert het hoofdpersonage Willem terug naar zijn geboortestad Amsterdam. Maar in plaats van thuis bij zijn familie te blijven, logeert hij in het Lloyd Hotel en schrijft vanuit daar, gedurende de week dat hij in Nederland is, brieven aan zijn overleden broer.”

Hij schreef de tekst op verzoek van regisseur Ivo van Hove. “Drie jaar geleden vroeg hij me een monoloog te schrijven. Ik vermoed omdat hij houdt van het contrast tussen het regisseren van groot opgezette stukken, zoals The Fountainhead en Kings of War, en stukken voor één of twee acteurs.”

Stephens vroeg op zijn beurt de Amerikaanse singer-songwriter Mark Eitzel erbij, om de muziek te schrijven. Samen met Eitzel heeft hij, voorafgaand aan het schrijfproces, met acteur Eelco Smits afgesproken – voor wie het stuk speciaal geschreven is. “We hebben één keer wat gedronken, gepraat over wat hij graag wilde spelen en zingen. Voor Mark was het natuurlijk vooral belangrijk om te weten wat voor een zangstem hij had.”

Samen met Eitzel schreef hij eerder de musical Marine Parade. De paralellen met Song from Far Away zijn niet van de lucht. Allebei de voorstellingen spelen zich af in een bestaand hotel – bij Marine Parade was dat in het Engelse Brighton, de stad waar de voorstelling in 2010 in première ging. “Toen Mark en ik Marine Parade schreven, zijn we een tijdje in Brighton gaan wonen. We hebben met iedereen gepraat en daar uiteindelijk ook het stuk geschreven.”

Die werkwijze hebben ze min of meer aangehouden toen ze deze voorstelling schreven. “Deze keer zijn we voor een korte tijd naar Amsterdam gegaan. We hebben daar met allerlei mensen gepraat: acteurs, artiesten, immigranten die daar nu wonen, en ook gewone mensen die we tegenkwamen op straat.”

Ook zijn ze de locaties van de stad gaan verkennen. Uiteraard hebben ze het Lloyd Hotel aan het IJ bezocht – de plek van waar het hoofdpersonage schrijft over zijn dagen in de stad. “Maar we hebben meer plekken bezocht die in het stuk terecht zijn gekomen. Zo zijn Mark en ik ook bij een fantastische gaybar beland. Dat was voor mij, als heteroseksueel, een ontzettend bizarre en geweldige ervaring: ik had nog nooit zo’n hardcore gaybar als in Amsterdam gezien.”

“Persoonlijk is één van mijn favoriete plekken van de stad, gek genoeg, Schiphol. Net zoals het hoofdpersonage, die zich het meest op zijn gemak voelt in hotelbars en wachtlounges. Ik hou van de luchthaven en de grote hotels. En het prachtige treinstation dat de stad heeft.” En dan zijn er natuurlijk nog de vele cafés en restaurantjes aan de grachten. “Het probleem daarmee is, dat altijd als wat ga drinken of eten in Amsterdam, ik door mensen word meegenomen. Ik vind het fantastisch aan de grachten, maar de specifieke plekken zou ik nooit van mijn leven zelf terug kunnen vinden.”

Heeft zijn bezoek aan onze stad, zijn research en het uiteindelijke schrijven van de voorstelling de stad voor hem veranderd? Hij twijfelt. “Dat is misschien nog wat te vroeg om te zeggen. Sinds ik het stuk geschreven heb ben ik er niet meer zo regelmatig geweest. Maar zodra ik plekken uit mijn voorstellingen weer in het echt zie, doen ze me altijd denken aan gebeurtenissen uit mijn toneelstukken. Dus ik heb misschien nu een meer romantische of sentimentele verstandhouding met de stad. De stad bestaat niet alleen meer in het echt – maar is ook in mijn verbeelding tot leven gekomen.”

Song from Far Away, geschreven door Simon Stephens voor Toneelgroep Amsterdam, speelt vanaf dinsdag tot eind van de maand in de stadsschouwburg. De voorstelling werd in het Nederlands vertaald door Rik van den Bos.