Borgen – Noord Nederlands Toneel

Foto: Reyer Boxem

Foto: Reyer Boxem

Filmisch en theatraal tegelijk
Gezien: 12 maart 2016, Stadsschouwburg Groningen
★★★★★

Een wereldprimeur: het Noord Nederlands Toneel verwierf de rechten van Borgen, de Deense successerie van Adam Price. Samen met toneelschrijver Ko van den Bosch bewerkte regisseur Ola Mafaalani de eerste twee seizoenen van het politieke drama tot een theatermarathon van ruim negen uur. Bingewatchen kan nu ook in het theater.

Borgen vangt aan als de idealistische Birgitte Nyborg, leider van de middenpartij, aangewezen wordt als eerste vrouwelijke premier. Door de toenemende druk op haar als politica, echtgenote en moeder, worden haar idealen echter steeds meer de kop in gedrukt.

Mafaalani situeert Borgen in Nederland. Het zijn fictieve personages in een fictieve politieke arena, geplaatst in een harde realiteit. Daarmee trekt ze het script van Price radicaal naar zich toe: zonder de grote plotlijnen te veranderen, wordt dit een voorstelling die echt over Nederland gaat.

De voorstelling is helemaal opgebouwd als serie: vol vaart, met flashbacks, terugblikken, veel tijdssprongen en locatiewisselingen en natuurlijk cliffhangers.

Maar tegelijkertijd wordt het geen platte vertolking van een succesvolle televisieserie. Mafaalani’s adaptatie is bijzonder theatraal. Dat zit hem allereerst in de esthetische en praktische scenografie van Andre Joosten. Als vaste elementen plaatste hij een grote trap in het midden van het achtertoneel, en een trap die van het toneel naar de tribune loopt. De eerste rijen van de zaal zitten op houten stoeltjes, waar ook vaak acteurs tussen zitten. De voorstelling voltrekt zich letterlijk te midden van haar publiek. Met verrijdbare keukenblokken, banken en stoelen kan er eenvoudig gevarieerd worden in toneelbeeld.

Mafaalani laat vaak verschillende scènes door elkaar heen lopen. Ze componeert de scènes kundig door elkaar. Zelfs het uitgebreide diner dat wordt geserveerd, is vaak onderdeel van de scènerealiteit. Ook de muzikanten van de Eef van Breen Group, die live de soundtrack staan te spelen, verworden regelmatig tot personage. Prachtig voorbeeld daarvan is de affaire van Birgitte met haar chauffeur, die wordt vertolkt door de bassist, zinderend kloppend op zijn contrabas.

De cast (met ruim dertig acteurs teveel om allemaal op te noemen) levert een indrukwekkende prestatie af. Malou Gorter behoudt als premier precies de goede balans tussen oprechte bezorgdheid en meedogenloosheid. Peter Vandemeulebroecke speelt haar spindoctor: eerst werkt hij zich hielen- en kuitenlikkend door het politieke systeem, maar hij ontvouwt zich mooi tot een steeds getroebleerder en gepijnigde man. Renée Soutendijk heeft een aantal scherpe, prangende monologen als geëngageerde journaliste, en verrast met klein spel in een intieme scène met Birgitte’s zoon. Harry Piekema is angstaanjagend als geblondeerde, populistische leider van de Vrijheidspartij, die zijn premier afschildert als moraalridder zonder realiteitsbesef. ‘Er is een heel deel van dit land waar jij geen weet van hebt, waarvan jij misschien niet wilt dat die bestaat.’

Bij monde van alle personages spreekt Mafaalani zich uit over prangende zaken als vluchtelingenproblematiek, privacy en verharding van de samenleving. Het plot van Price is een ijzersterke kapstok, de intelligente invulling in tekst, spel en muziek tilt dit naar een hoger level. En die paar momentjes dat het een beetje inzakt (helaas geldt dat ook voor het laatste kwartier) vergeef je in een negen uur durend theaterevent maar wat graag.