Bommenneef · Ro Theater

Foto: Leo van Velzen

Foto: Leo van Velzen

‘De Soldaat van Oranje van de vlakke vloer’
Gezien: 6 maart 2016, Ro Theater (Rotterdam)
★★★☆☆

Op 5 december 1946 levert een jonge verzetsheld op een motorfiets ergens in Den Haag een Sinterklaascadeau af. De bewoner ziet het cadeautje liggen en maakt het open. Het blijkt een bom. De bewoner van het huis was namelijk een NSB-er, die in de oorlog veertien mensen verraden heeft. De jonge verzetsheld een verre oom van theatermaker Marjolijn van Heemstra.

Vol bravoure en goede zin, en behoorlijk trots, opent Van Heemstra de voorstelling met dit verhaal. Een gegarandeerd succesvol kroegverhaal, zegt ze zelf. En een perfect uitgangspunt voor een voorstelling. Alles zit er in: oorlog, moraal, een schurk en een held. ‘Dit zou zo maar eens de Soldaat van Oranje van de vlakke vloer kunnen worden’, zegt ze monter. Er is zelfs een motorfiets in het spel. De marketingafdeling van het Ro kon zijn geluk niet op, toen Van Heemstra met dit idee kwam: high-fivend stonden ze in de foyer.

Maar al snel ontdekt Van Heemstra dat haar versie weinig met de realiteit te maken had. Het slachtoffer bleek helemaal geen verrader te zijn geweest. En er vielen bovendien nog twee onschuldige slachtoffers. Nee, Bommenneef is geen heldenepos, maar een voorstelling over een terrorist. Die terrorist wordt vertolkt door Herman Gilis, die steeds opnieuw een poging doet in zijn huid te kruipen. ‘Materiaal uit het verleden spreek niet uit zichzelf, dat antwoordt op de vragen die je stelt.’

Wanneer kiest iemand ervoor om van gewoon mens een moordenaar te worden? Van Heemstra verbindt het verleden kundig met de actualiteiten; de recente aanslagen in Parijs hebben de koers van deze voorstelling onontkoombaar veranderd, angst voor aanslagen is allang geen stoer, vrijblijvend kroegverhaal meer.

Van Heemstra probeert goed en kwaad te scheiden; Gilis gelooft niet in dat onderscheid. De discrepantie tussen hun opvattingen had nog wel wat scherper tegen elkaar afgezet kunnen worden. Juist dat levert de interessantste gedachtegangen op.