De andere stem · Toneelgroep Amsterdam

Foto: Jan Versweyveld

Foto: Jan Versweyveld

Fenomenale Ramsey Nasr in antwoord op La Voix Humaine
Gezien: 11 mei 2016, Stadsschouwburg Amsterdam
★★★★☆

‘Ik ben misschien de enige die jou kan troosten, maar ik ben de laatste die je kan helpen.’ Aan de andere kant van de lijn vullen we we de manipulatieve hysterie van zijn vorige vriendin in. Die is in deze voorstelling niet te horen; maar wel te voelen.

In De andere stem speelt Ramsey Nasr een man die krampachtig en tevergeefs probeert van zijn vorige relatie los te komen. Steeds duidelijker destilleert zich een verbintenis tussen twee mensen die zich tegen beter weten in tot bloedens toe met hun nagels aan elkaar vast klauwen. ‘We moeten elkaar loslaten, dat hadden we afgesproken en dat is het beste.’ Maar vervolgens: ‘Ik ben er nog, ik ga niet weg.’

Het is het letterlijke antwoord op La Voix Humaine, de succesmonoloog die Halina Reijn sinds 2009 bij Toneelgroep Amsterdam speelt. Een monoloog die Jean Cocteau in 1927 schreef; waarin een getroebleerde vrouw zich verliest in het laatste telefoongesprek met haar ex-vriend. Nasr zag die monoloog en raakte gefascineerd door de persoon aan de andere kant van de lijn – die vaak als harteloos werd bestempeld.

Dat bracht hem tot het schrijven en spelen van deze monoloog. Het is na La Voix Humaine en de onlangs door Eelco Smits gespeelde monoloog Song From Far Away, het laatste deel in een drieluik rondom eenzaamheid die regisseur Ivo van Hove bij zijn huisgezelschap maakt. Jan Versweyveld ontwierp een strakke, bijna-lege ruimte, een afstandelijk appartement midden in een grote stad – dat, net als de Adidastrainingsbroek van zowel Nasr als Reijn, mooi verwijst naar La Voix Humaine.

En wat een fenomenale prestatie zet Nasr hier neer. Dan weer ingetogen en gedoseerd, dan weer onstuimig en harteloos, bouwt hij met veel zorg een prachtig personage op. Een man die zielsveel van een vrouw houdt, maar haar tegelijkertijd uit de grond van zijn hart haat. Er ontvouwt zich een destructieve relatie die zowel de man als de vrouw aan de andere kant van de lijn als een verslaving in stand houden. Ja, zij is hysterisch en grillig, maar hij is meer dan alleen het slachtoffer dat hij zichzelf soms vindt. Bikkelhard en schuldig – net als zij. Het is millimeterwerk qua acteren. Soms is het net op het randje en vraag je je af waarom hij niet gewoon de verbinding verbreekt, maar over het algemeen sleurt Nasr je ongenadig mee in die verslavende destructie – die uiteindelijk allesbehalve harteloos is.

Dat hij haar niet kan loslaten, wordt pijnlijk duidelijk als zijn nieuwe vriendin Charlotte (Djamila Landbrug), slechts in badhanddoek gekleed, de trap afloopt. Het lukt haar niet hem het telefoongesprek te laten beëindigen. Fysiek verstrengeld in de nieuwe relatie, maar tegelijkertijd muurvast in de vorige; hij is op zijn manier net zo getroebleerd als zij.

De andere stem is niet alleen geslaagd als autonome voorstelling, maar gaat met terugwerkende kracht ook inwerken op La Voix Humaine. Samen vertellen ze een veelomvattend, gelaagd en hartverscheurend liefdesverhaal.