ITs Festival: Theu Boermans zwaait af

Na elf jaar neemt Theu Boermans afscheid als artistiek directeur van het ITs Festival, het jaarlijkse festival waarop afstuderende podiumkunstenaars hun werk presenteren. Na deze editie draagt hij het stokje over aan Marcus Azzini.

Het is beslist een roerig jaar geweest voor het festival. Vorig jaar besloot de jury van zowel de Ton Lutz Award voor beste regisseur op het festival, als die van de Krisztina de Châtel Award voor beste choreograaf, hun prijs niet uit te reiken. Geen enkele voorstelling was volgens de jury’s de prijs waardig. De toneelscholen schoten behoorlijk tekort, meenden ze. Het festival kon op haar beurt ook op stevige kritiek rekenen: het zou teveel een award-show zijn, en te weinig inhoudelijk verdiepend. Ook zou er teveel focus liggen op de internationalisering. Dit jaar besloot een aantal afstuderende studenten van de Amsterdamse Theaterschool zich te distantiëren van het ITs, en richtten hun eigen festival op: Vuurwerk. Boermans’ artistiek leiderschap kent een onstuimig einde.

Toen Boermans elf jaar geleden aantrad was het een naar eigen zeggen een behoorlijke crisis. ‘Het festival was zo geliefd bij de studenten, dat die eigenlijk al het hele jaar bezig waren met het voorbereiden ervan. Op het ITs staan was belangrijker geworden dan afstuderen. Dat leverde zoveel problemen op voor de scholen dat de directeuren zeiden: wij doen niet meer mee, wij stimuleren onze studenten niet meer om op het festival te staan. Ze adviseerden zelfs in een brief aan de minister om de subsidie in te trekken. Op dat moment ben ik erbij gehaald, dus ik trof een behoorlijke puinhoop aan.’

Om het festival te professionaliseren en inhoudelijker te maken maakte Boermans een schifting tussen de mbo- en de hbo-opleidingen. Toen heb ik iedere school en studierichting een gegarandeerde plek op het festival gegeven, omdat het festival anders teveel effect op het curriculum van scholen heeft.’

‘Vervolgens heb ik de internationale poot opgezet. We hebben netwerken opgezet met buitenlandse festivals en serieus werk gemaakt van het doorprogrammeren van afstudeervoorstellingen naar andere podia. Aansluitend bij de ambities van de scholen zelf heb ik een jaar of vijf geleden de scholen gevraagd om een relatie aan te gaan met buitenlandse scholen waar ze een verwantschap mee hebben. De bedoeling was dat daar uitwisselingen uit voort zouden komen, het liefst co-producties.’

Boermans zette hoog in op de internationalisering. Dat leverde bijzondere projecten op, bijvoorbeeld The Odyssey, die dit jaar op het festival te zien is en waaraan acht buitenlandse opleidingen aan meewerken.

Maar niet alles is gelukt. Boermans’ poging om een muziektheaterroute in het festival te integreren kwam niet van de grond, en ook zijn poging om in samenwerking met ELIA een kunstdisciplinebreed festival te organiseren is niet gelukt. En dan is er sinds vorig jaar het gesteggel met die prijzen.

‘Met name de Ton Lutz Award kreeg zoveel gewicht, dat bij studenten al heel vroeg de stress uitbrak om die prijs te winnen. Dat is allemaal gebeurd na de grote klap met Halbe Zijlstra, dus met de opheffing van al die productiehuizen. Hoe minder de kansen werden, hoe groter de stress om die prijzen.’

‘En vorig jaar is door toeval zowel de Ton Lutz-prijs als de Krisztina de Châtel niet uitgereikt. Ze kwamen allebei bij me en ze zeiden: we vinden het niet goed genoeg, dan devalueert de prijs. Maar dat had zo’n enorm effect dat dan nu die klas van Amsterdam dat Vuurwerk is begonnen. Ik begrijp die reflex, dat ze zich daaraan willen onttrekken. Dat respecteer ik verder en we hebben nog altijd acht andere voorstellingen die wel meedingen naar de Ton Lutz-prijs.’

Morgen gaat de 27e editie van het ITs van start. Vijftig voorstellingen, verspreid over negen dagen op elf locaties. Het festival is bovendien een goede gelegenheid om grote regisseurs aan het werk te zien met jonge talenten. Marcus Azzini, Johan Simons, Boogaerdt en Van der Schoot en Michiel de Regt namen allemaal een acteursklas onder hun hoede. En Stef Lernous, regisseur van het Vlaamse Abattoir Fermé, die met de acteursopleidingen uit Utrecht en Mechelen een indringende Bacchanten-bewerking maakte. Hun afstudeervoorstelling is een koortsachtige adaptatie waarin naakte lichamen over elkaar krioelen, waar taal, muziek en liters wijn extatisch met elkaar aan de haal gaan.

En met dat bacchanaal breken zij, tegelijk met tweehonderd andere theaterstudenten, uit de veilige muren van hun opleiding, het onveilige bestaan in.

Het International Theatre School Festival vond voor het eerst plaats in 1990 als een initiatief van de Theaterschool Amsterdam. Sinds 2005 is Theu Boermans artistiek directeur, samen met Tim Persent (artistiek leider dans). De 27e editie begint morgen en eindigt donderdag 30 juni met de Closing Ceremony in het Compagnietheater, met de prijsuitreiking van onder andere de ITs Ton Lutz Award (beste regisseur), ITs Krisztina de Châtel Award (beste choreograaf), de Acteursprijs (eervolle vermelding voor veelbelovende acteurs), de ITs Norma Dance Award (veelbelovende danser) en de ITs Ro Theater Award (beste nieuwe toneeltekst).