Voorbeschouwing Nederlands Theater Festival 2016

Foto: Reyer Boxem

Scenebeeld Borgen / NNT, foto: Reyer Boxem

Morgen begint het jaarlijkse Nederlands Theater Festival, waarin de beste voorstellingen van het afgelopen theaterseizoen nog een keer voorbijkomen.

Althans, volgens de achtkoppige jury onder leiding van Ferry Mingelen. De jury selecteerde vijf grotezaalvoorstellingen, vijf kleinezaalvoorstellingen en een locatietheatervoorstelling.

In de grote zaal komen de grote gezelschappen keurig voorbij: Toneelgroep Amsterdam, het Nationale Toneel, NTGent, Noord Nederlands Toneel en Theater Utrecht. Weinig echte verrassing dus. Dat komt volgens Jeffrey Meulman, algemeen directeur van het festival, ook door de opdracht ‘Primair is die: de promotie van het Nederlandse toneel voor een algemeen publiek. Voor mensen die ver in het toneel ingevoerd zijn, zijn de keuzes misschien niet altijd even spannend, maar die vinden spannende voorstellingen zelf ook vaak in de kleine zaal.’

‘Wat niet wil zeggen dat er niet af en toe voorstellingen door het festival ontdekt worden. Missie [monoloog uit 2008 van David Van Reybrouck en Koninklijke Vlaamse Schouwburg, red.], die nu in oktober voor de vijfde keer terugkomt in de schouwburg, is echt gelanceerd door het festival. Dat zijn pareltjes waar je op hoopt.’

In de kleinezaalselectie zitten opmerkelijke genoeg maar liefst twee voorstellingen die voortvloeiden uit ontwikkelingstrajecten: De Lady Macbeth uit het district Mtsensk van de Hotshop (ontwikkelingsplatform van De Warme Winkel) en De Familie Mansøn van Orkater/De Nieuwkomers.  ‘Mensen hebben het gevoel dat er in de kleine zaal het meeste avontuur zit. Maar waar de juryleden een paar jaar geleden echt moeite hadden met het vinden van vijf grotezaalvoorstellingen, is het nu steeds moeilijk om er een selectie van te maken. Voorstellingen als Kings of War, en natuurlijk Borgen, dat zijn monumentale voorstellingen. In die zin is er geen sprake van crisis in de grote zaal.’

Naast de voorstellingen uit de juryselectie programmeert het festival zelf ook voorstellingen (tf-specials) en is de selectie aan jeugdtheater (tf-jeugd) groter dan ooit. ‘Zo kunnen we de lacunes vullen waarvan wij denken: dat zou er moeten staan om een actuele reden.’ Bovendien is een uitgebreid aanbod aan randprogrammering, van inleidingen en nagesprekken tot debatten.

Essayist Bas Heijne trapt morgenmiddag in de schouwburg af met de jaarlijkse Staat van het Theater, waarin hem is gevraagd te reflecteren op actuele ontwikkelingen in de sector. En die zijn er genoeg: de subsidieverdeling die het Fonds Podiumkunsten (en andere fondsen zoals het Amsterdamse Fonds voor de Kunsten) vorige maand bekendmaakte, deed behoorlijk wat stof opwaaien. Orkater, dat met De Familie Mansøn tussen de elf voorstellingen van de juryselectie zit, ziet zijn subsidie in januari met een miljoen euro teruggedraaid en wordt zodoende ernstig in haar voortbestaan bedreigd

Ook het Nederlands Theater Festival zelf (waarvan de subsidie in de periode 2017-2020 voor bijna de helft wordt teruggedraaid), komt in zwaar weer terecht. ‘We hadden het natuurlijk wel verwacht’, vertelt Meulman ‘Er zijn twaalf plekken voor vierenvijftig festivals, en vorige keer stonden we elfde.’ Maar het blijft een slag in je gezicht, zegt hij.

‘We hebben de afgelopen jaren nog nooit zo goed gedraaid. Vorig jaar is de omzet verdubbeld. Dan voelt het toch alsof je een onterechte verliezer bent.’

‘Het Fonds Podiumkunsten heeft nu gekozen voor festivals met een heel scherp artistiek profiel. Maar dat kunnen wij niet zijn, want dat is niet onze opdracht. Wij willen een publiek dat nooit naar het theater gaat niet wegjagen met stukken waar ze op dat moment nog niet aan toe zijn. Je wilt dat mensen die voor het eerst naar het theater gaan, daarvan genieten, een eye-opener hebben.’ Twintig procent van het publiek van het festival is nieuw publiek. ‘Dat zijn mensen die voor het eerst naar de schouwburg gaan. Dat vind ik belangrijk.’

Toch schroomt Meulman niet zich met het festival uit te spreken. Vorig jaar bijvoorbeeld, opende regisseur Ola Mafaalani het festival met een vurige speech, waarin ze een groep van ruim honderd vluchtelingen het podium liet opkomen. ‘Dat was natuurlijk het moment om het over de vluchtelingenproblematiek te hebben. En daar waren grote voorstanders en tegenstanders van, en dat wil je ook met een festival. Het festival wordt ook steeds agendabepalender. Het neemt voortouw in discussies over theater.’

‘Je wilt dat het festival, of het theater, voor een hele korte periode weer het gesprek van de dag is, de voorpagina’s haalt en gevierd wordt. Dat tumult van elf dagen theater, daar verheug ik me het meest op.’

Volledige juryselectie

Grote zaal:
Een soort Hades van Theater Utrecht
De revisor van Nationale Toneel
Dit zijn de namen van NTGent
Borgen van Noord Nederlands Toneel
Kings Of War van Toneelgroep Amsterdam

 Kleine zaal:
De familie Mansøn van Lars Doberman en Orkater/De Nieuwkomers
De wilde eend van Liliane Brakema
They Are Just Kids van Toneelgroep Oostpool
De Man door Europa van Stichting Nieuwe Helden/Het Zuidelijk Toneel
De Lady Macbeth uit het district Mtsensk van De Hotshop/De Warme Winkel 

Locatievoorstelling:
Helpdesk van Wunderbaum

Meer info: http://www.tf.nl