Medea.Matrix – Susanne Kennedy / Markus Selg / Ruhrtriennale

Susanne Kennedy, Markus Selg, Birgit Minichmayr: Medea.Matrix, Ruhrtriennale 2016

Foto: JU/Ruhrtriennale 2016

Radicaal theaterritueel van geboorte en destructie
Gezien: 15 september, Ruhrtriennale, Gebläsehalle, Landschaftspark Duisburg-Nord (D)
★★★☆☆

Medea: priesteres en moeder, vermoordde haar twee zonen uit wraak op haar ontrouwe echtgenoot Jason. Matrix: synoniem voor baarmoeder, vrouwelijk orgaan waar nieuw leven in groeit. Die tegenstelling, paradox eigenlijk, staat centraal in deze voorstelling. Medea.Matrix: de vrouw die enerzijds leven geeft en anderzijds dat leven neemt.

De Brits-Duitse theaterregisseur Susanne Kennedy studeerde en werkte tien jaar in Nederland (onder andere bij Toneelgroep Amsterdam en het Nationale Toneel), voordat ze twee jaar geleden terugkeerde naar haar geboorteland. Medea.Matrix is het resultaat van een eerste samenwerking met haar vriend, de vanuit Berlijn opererende beeldend kunstenaar Markus Selg. De voorstelling speelt in een oude energiecentrale in het Duitse Rührgebied: een fascinerend troosteloze plek waar alle leven het bij voorbaat lijkt te hebben verloren.

Stap in de surrealistische kosmos van Kennedy en Selg. Letterlijk, want Medea.Matrix begint met een wandeling kriskras over de toneelvloer. Noem het een multimediale tempel. Overal hangen videoschermen, er staat een soort witte totempaal en op een groot blok ligt een vrouw – Medea, blijkt. Gemaskerde vrouwen zitten midden in dat decor; later vormen ze samen een koor. Op de schermen trekken beelden van natuurlijke processen voorbij, ik ontwaar bossen en een roedel wolven. Soms ook ineens een computergeanimeerde slang of een krokodil. Dan ontwaakt de vrouw. De destructie begint. De natuur – de mens, de vrouw – neemt wat ze geeft. Geboorte van nieuw leven is de voltrekking van de ramp. Als een slang die in zijn eigen staart bijt; niet toevallig een van de laatste beelden van deze theater-installatie.

In de dramaturgie van Medea.Matrix plaatsen Kennedy en Selg de destructie simultaan aan de geboorte. De voorstelling is opgedeeld in een twintigtal episodes: van Bevruchting en Conceptie via Weeën, Meer weeën tot De geboorte. De geboorte van de tragedie, om volledig te zijn. Als Medea staat actrice Birgit Minichmayr een uur lang stil op het grote blok, spreekt haar teksten uit en gaat in dialoog met het geluids- en videodecor.

De theatrale ruimte die Kennedy en Selg scheppen is uiterst associatief: flarden van onder andere Nietzsche, Sartre, de Bijbel, Wikipedia en natuurlijk Euripides tuimelen over elkaar heen. Er is veel symboliek, de voorstelling zit behoorlijk ‘vol’, de toeschouwer krijgt een enorme input en mag zelf verbanden leggen en duiding geven. Er is geen ruimte voor lucht, geen ruimte voor een zijspoor of een andere kleur aan het bezwerend, apocalyptische geheel. Immers: het groeien van nieuw leven of het voltrekken van een catastrofe is ook onafwendbaar. De theatrale ruimte waarin Minichmayr staat groeit dicht van symboliek, het spreekt tot haar als een volwaardig personage. Met het vorderen van de zwangerschap groeit de tragedie voorts mee.

Ze brengen hun verhaal van Medea als repetitief ritueel van geboorte en dood. Apocalyptisch, verontrustend en radicaal. Hier en daar ook te verstikkend; als je een parallel of een verwijzing mist, dool je zinloos tastend in deze associatieve kosmos rond; verloren in intertekstualiteit, beeldsymboliek en soundscape. Dat is deze voorstelling bij vlagen ook: uitzitten, wachten op een volgende episode.