Demonen – Toneelgroep Oostpool

Foto: Sanne Peper

Foto: Sanne Peper

Vuren, herladen, aanleggen, richten, vuren
Gezien: 11 oktober 2016, Parktheater (Eindhoven)
★★★★☆

Het klinkt als een briljant idee: als het bezoek onverwacht heeft afgezegd, de benedenburen bellen en ze uitnodigen voor een borrel. En zo onschuldig als het klinkt, zo vilein blijkt het te zijn.

Het stel Frank en Katarina past in dezelfde categorie als George en Martha  uit het toneelstuk Who’s Afraid of Virginia Woolf: ze haten elkaar maar kunnen niet zonder elkaar. Hun pesterijen en vernederingen gaan door merg en been, ze sparen niets of niemand en sleuren als het kan iedereen mee in hun val. In Lars Noréns intelligente tekst wordt schijnbare complimenten consequent tot sneren omgebogen: ‘Ik ben zo blij dat ik je ontmoet heb, zodat ik tenminste iemand anders heb om over na te denken.’ Kortom: wees welkom, hardwerkende, doodvermoeide onderburen. Neem vooral wat te drinken.

Franks moeder is onlangs gecreëerd, de urn met haar as zit in een plastic zakje, dat steeds achteloos ergens op het podium staat. Verder zijn de rekwisieten spaarzaam: vormgeversduo Wikke van Houwelingen en Marloes van der Hoek ontwierpen een glazen kooi die naar beneden helt. Constant moeten de personages ervoor waken niet naar beneden te glijden – de afgrond in. De vormgeving is zowel transparant (dus is er geen ontsnappen mogelijk) als benauwend, met de scherpe hoek waar het glas samenkomt.

Daan Schuurmans en Kirsten Mulder zijn goed op dreef als gruwelijk stel: geteisterd door opgekropte en onbeantwoorde verlangens, houden ze elkaar in een verstikkende wurggreep. Beiden vinden ze een mooi balans tussen vilein plezier en tomeloze eenzaamheid. Gedecideerd en zorgvuldig breken ze elkaar af. Mulders lach – die we vorig seizoen al in Lulu, ook bij Oostpool, hoorden, snijdt door de ruimte.

De komst van de benedenburen – het burgerlijke, uitgebluste en oververmoeide jonge-ouders-echtpaar – haalt het lelijkste in hen naar boven. De naïeve Tomas en Jenna (Rick Paul van Mulligen en Mariana Aparicio Torres) hebben geen idee waar ze zich in begeven. Als marionetten worden ze bespeeld, haast moeiteloos worden ook zij tegen elkaar af.

Aparicio Torres zet met een mooi ingehouden hysterie de oververmoeide moeder neer, die elke link met de realiteit verloren heeft. Ze heeft praktisch sinds de geboorte van hun eerste kind niet meer met volwassenen gepraat. Van Mulligen speelt robuust en gevaarlijk, vanaf de eerste minuut borrelt zijn wantrouwen en afgunst op: niet alleen ten opzichte van de buren, maar ook ten opzichte van zijn vrouw, en zijn vroegtijdig uitgedoofde zelfverworven leventje.

Het bijna drie uur durende Demonen is een typisch voorbeeld van Noréns vroege werk: de scherpe huiskamerdrama’a waar hij in de jaren tachtig van de vorige eeuw mee doorbrak. Een meedogenloos spel, strak geregisseerd door Marcus Azzini. Hij ensceneert het verbale slagveld met korte adempauzes. Donkerslag: herladen. Licht aan: aanleggen, richten, vuren. Slag na slag.

De acteurs weten goed raad met de gedurfde soberheid in Azzini’s regie: gezamenlijk maken ze een sterke boog, die met precies genoeg nuance, onverwachte wendingen en grillig plezier geen moment verveeld. ‘Wat een heerlijke avond!’ brult Frank, al klappen en sneren uitdelend. En een heerlijke avond is het.