Greg Nottrot: ‘Soms gaat u er niks van snappen’

226316-stm-combi-5745d9-large-1475657617De Orde van de Dag speelt vanavond hun voorstelling Stemmen!, een hyperactuele, satirische theatershow over de Amerikaanse verkiezingen en de invloed van de media.

Om zo actueel mogelijk te zijn, wordt het grootste gedeelte van de voorstelling dezelfde dag geschreven. Sterker nog: sommige fragmenten worden pas geschreven als de voorstelling al begonnen is. Een viertal schrijvers zit tussen de acteurs en de muzikanten op het podium, af en toe rollen er verse A4-tjes uit de printer.

In de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingsnacht van 8 op 9 november, waarin de Orde van de Dag een twaalf uur durende voorstelling in Utrecht brengt, gaat het gezelschap een aantal theaters in het land door met avondvullende ‘afleveringen’. Vanavond is de beurt aan Frascati. Theatermaker Greg Nottrot is de host van de avond: hij praat de scènes aan elkaar, gaat in gesprek met gasten of het publiek en probeert de vaak chaotische boel – soms met zichtbare moeite – in goede banen te leiden.

Al bij binnenkomst begint hij amicaal met het publiek te praten. Het is belangrijk dat iedereen zich op zijn gemak voelt en weet waar hij naar gaat kijken. Dus loopt hij vrolijk heen en weer en bereid het publiek rustig voor op wat kan komen. “Soms gaat u er niks van snappen. Soms loopt het totaal de mist in. Steek in godsnaam je hand op als dat gebeurt, want dan kunnen we het misschien nog redden.”

Er wordt op zo’n avond veel van het publiek gevraagd, vertelt Nottrot. “We maken namelijk iets wat niet per se gaat lukken. Als we ’s ochtends beginnen hebben we geen enkele garantie dat het ’s avonds goed zal zijn.” Dat spanningsveld is belangrijk volgens hem, want daar zit een enorme charme in. “De grootste kracht van de Orde is de ultieme poging.”

Al vijf jaar staat De Orde van de Dag elke laatste zondag van de maand in de Utrechtse schouwburg, om met schrijvers, acteurs en muzikanten op satirische wijze het laatste nieuws door te nemen. De laatste jaren zoekt het collectief expliciet naar vernieuwing; onder andere met succesvolle festivalvoorstellingen. En nu dus een voorstelling over Amerika en de media.

Het moest een voorstelling worden waarin de invloed van de media op onze maatschappij wordt onderzocht, legt Nottrot uit. “En dat dan gekoppeld aan de Amerikaanse verkiezingen. Of nog specifieker: de invloed van de 24-uurs media op onze maatschappij. Wat doet het feit dat er de hele tijd nieuws wordt gebracht met ons?”

Dat onderzoek manifesteert zich op verschillende vormen: de voorstelling speelt zich deels af op een fictieve Amerikaanse nieuwsredactie in de aanloop naar de verkiezingen. Maar ook nodigt de Orde steeds wisselende gasten uit. Vanavond zijn dat journalist Eelco Bosch van Rosenthal en journalist en voormalig politica Myrthe Hilkens. “Met hen ga ik in gesprek over het geweten van de journalist. Vertel je dat wat je vindt, waar je overtuigd van bent, doe je eerlijk verslag of doe je mee in het spel? Waar worden keuzes nog meer door beïnvloed dan door je eigen geweten?”

“Gelukkig zijn we allang af van het idee dat onze media onafhankelijk en objectief zijn. Maar wat we nog niet hebben achterhaald is wat hun motieven dan wel zijn. Het grote gevaar is dat het de andere kant uit slaat. Daar is die Amerikaanse onderklasse toe geneigd en daar anticipeert Trump heel erg op, door te zeggen dat alle media leugenaars zijn. Maar dat is ook gevaarlijk, want dan hebben we helemaal niemand meer die we kunnen vertrouwen in hoe de wereld in elkaar steekt.”

Ook het publiek wordt betrokken in vraagstukken en dilemma’s. Vorige week, toen de voorstelling in Eindhoven speelde, vroeg Nottrot het publiek of zij denken dat het uiteindelijk wel verschil maakt wie er de verkiezingen wint. Zelf denkt hij dat het in wezen niet veel zal verschillen. “Natuurlijk maakt het iets uit. Met Clinton zal er niet zo veel veranderen, met Trump zal alles een stap verrechtsen.”

“Maar de echte verandering zit niet bij een van deze twee, maar bij iets anders. Wellicht iets dat niet vanuit de politiek of de journalistiek zal komen. Maar de vraag is: waar vanuit dan wel?”

Wellicht een vraagstuk waar vanavond in Frascati dieper op wordt ingegaan.

Stemmen! is een coproductie van De Orde van de Dag & Het Zuidelijk Toneel, i.s.m. het Nationale Toneel