De lankmoedigen – Toneelgroep Oostpool

Foto: Sanne Peper

Foto: Sanne Peper

Joeri Vos verweeft kundig de satire met het maatschappelijk drama
Gezien: 27 oktober 2016, Huis Oostpool (Arnhem)
★★★★☆

Langzaam druppelt het nieuws binnen. Anderhalve dag geleden werd transgender Hansje Brinker in coma geslagen. Dat leidde tot grote rellen op straat en in de media. Een bekende van de politie, de 21-jarige Kevin wordt al snel opgepakt. Maar niet veel later komt er ook een onbekende Marokkaanse man in beeld. En als de dagelijkse tv-talkshows er bovenop duiken gaat verslaggeven al snel gepaard met speculatie en persiflage.

Ondertussen tuimelen rondom Hansjes (Noël S. Keulen) bed de al dan niet goedbedoelde bemoeienissen over elkaar heen. Bijvoorbeeld van de opportunistische en tegelijk tomeloos eenzame communicatiemedewerker Anne-Lorre (weer een prachtige rol van Ilke Paddenburg), met zenuwachtige, tevergeefse pogingen hulpvaardig te zijn. Of Jan (Chiem Vreeken), die namens het deelgebied zijn medeleven komt betuigen met een bosje tankstationbloemen. Maar ook zijn motieven zijn enigszins diffuus. Is hij een extreemrechtse populist of is hij – als familielid van Kevin – oprecht geraakt dat dit kon gebeuren?

Ondertussen maakt vriendin (tevens transgender) Xenevieve (Jacobien Elffers) zich hardop druk over de emancipatie van alle non-binaire genders. “Ergens gaat onwetendheid over in onbeschoftheid.” Daarop volgt een sterke monoloog over de privileges van cisgenders – mensen waarbij de sekse in lijn is met het geslacht. Elffers zet in dit prachtige ingeleefde betoog een uiterst relevant thema uiteen – het vormt de kern en het hoogtepunt van de voorstelling.

Het spel is zonder uitzondering ijzersterk. Dat geldt ook voor politieagente Aïsha (Ruta van Hoof), die lange tijd onbeduidend lijkt, maar in een uiterst emotionele scène onverwachts breekt. Verpleger Robert (Roland Haufe) verrast in zijn intelligente slotmonoloog, waarin hij alle waarheden op losse schroeven zet.

Joeri Vos brengt een gedurfde regie, die kundig de satire en het maatschappelijk drama combineert. Hij schreef een intelligente, in deze samenleving gebeitelde toneeltekst. Buiten het feit dat de voorstelling technisch helemaal op orde is, wordt hier een thematiek behandeld die prangend actueel is en aanzet tot reflectie. Dat maakt De lankmoedigen tot een belangrijke voorstelling.