Brand verwoest decoropslag ’t Barre Land en Maatschappij Discordia

Foto: Vincent van de Berg

Foto: Vincent van de Berg

Een grote brand in Benningbroek heeft de decoropslag van de Amsterdamse toneelcollectieven Maatschappij Discordia en ’t Barre Land verwoest. Bijna veertig jaar aan Nederlands theatererfgoed ging verloren. 

De ironie is wreed, vertelt Matthias de Koning, acteur en mede-oprichter van Discordia. “Eigenlijk was onze subsidie-aanvraag afgewezen. We waren positief beoordeeld, maar er was geen geld. Toen probeerden we via particuliere middelen ons pakhuis, onze werkplek in Amsterdam en onze vrachtwagen in ieder geval te kunnen betalen. Dat leek te lukken. Toen kwam er vanuit de politiek toch weer geld bij. En net toen het allemaal rond was, brandde op oudejaarsdag het pakhuis af.”

De collectieven kenmerken zich niet alleen door de anti-theatrale, converserende speelstijl, maar ook door de typische toneelbeelden vol terugkerende elementen: de oude zeildoeken, de krakende stoelen, het touw en de houten vloeren. “Dat is nu volledig verwoest,” vertelt De Koning. Ook het volledige archief van ’t Barre Land is weg – Discordia bewaarde haar archief elders.

Czeslaw de Wijs van ’t Barre Land benadrukt de omvang van de brand: “Het was één van de grootste theatercollecties van Nederland aan opslagspullen. Bovendien zijn er veel jongere gezelschappen – bijvoorbeeld De Theatertroep of Tijdelijke Samenscholing – die er altijd spullen uit leenden. Het heeft heel veel reikwijdte.”

Foto: Jaïr Stranders

Foto: Jaïr Stranders

De materiële schade bedraagt naar schatting enkele tonnen, maar groter is het verlies voor de Nederlandse theatergeschiedenis. De inventaris hield sterk verband met het dramaturgische gedachtengoed van de gezelschappen. Discordia bouwt de ruimte waarin ze spelen helemaal zelf op, vanaf het leggen van de vloer. De Koning: “De dingen die we op die vloer neerzetten, vertegenwoordigen niet het reële karakter, maar geven gelegenheid voor mise-en-scène en esthetiek. En daar gebruiken we dan ‘werkelijke dingen’ voor: een werkelijke kast, werkelijke stoelen.”

Foto: Jaïr Stranders

Foto: Jaïr Stranders

Hoe nu verder? De Koning: “Er komen een aantal producties aan voor ’t Barre Land en voor ons, waarover we nu moeten nadenken hoe we het gaan aanpakken. Je kan niet alles zo maar vervangen, het gaat om collecties die al jaren met ons meereizen. Het is geen kwestie van even een nieuwe kast kopen bij Ikea.” De Wijs: “We zouden over twee weken in Utrecht spelen met De Laatste Dagen der Mensheid. Die voorstelling zit helemaal vol met rekwisieten en spullen die allemaal speciaal bij elkaar gebracht zijn. Dat is nu nogal ingewikkeld.” Of die voorstelling doorgaat durft hij nog niet te zeggen. “Dat kan alleen als we een vorm kunnen bedenken die niet probeert het oude te herhalen, want als je daarin terecht komt wordt het heel droevig. We moeten proberen er weer een draai aan te geven. Als het een nieuwe vorm krijgt dan hebben we er wel weer plezier in om het te doen.”

Wat er op de lange termijn gaat gebeuren is nog moeilijk te zeggen. De Koning: “Voorlopig zijn we even stil.” Met wrange weemoed hij terug aan oudejaarsdag. “Ergens in het puin was nog een zinken bad te ontwaren, één van de vele zinken spullen die we hadden. En we hadden ook nog een collectie niet-brandbaar papier. En ja, dat bleek inderdaad niet brandbaar te zijn.”