Toneelspel met als inzet: de toekomst

kings-of-war-jr-2016-04-07-8405.jpg

Foto: Kevin Kwee

AMSTERDAM – Naar aanleiding van een voorstelling van Toneelgroep Amsterdam maakt een groep jongeren jaarlijks een eigen productie. In Kings of war jr. onderzoeken vierentwintig jongeren de kwaliteiten van goed leiderschap: waar begint en eindigt je verantwoordelijkheid? Met het oog op de aankomende Tweede Kamerverkiezingen werd besloten deze voorstelling van vorig seizoen te hernemen.

Afgelopen dinsdag bestond het deelnemende publiek uit middelbare scholieren, docenten en politici. “Het gaat over verantwoordelijkheid nemen, voor jezelf en voor anderen, en de balans daartussen,” legt Rosa Fontein, die de voorstelling samen met Karlijn Benthem regisseerde, uit. “We hebben dat vorig jaar uitgebreid met de groep onderzocht. Wanneer hebben zij daarmee te maken, wanneer komt dat in hun leven aan bod? En de spelers zijn daarin zowel de onderzoekers als degenen die onderzocht worden.”

Dat resulteerde in een bijzonder project, waarin de drie koningsdrama’s waar Ivo van Hove zijn Kings of war op inspireerde – Shakespeares Hendrik V, Hendrik VI en Richard III – op een geheel unieke wijze worden vertaald naar de leefwereld van deze jongeren. Kings of war jr. is een spel, en dat spelen we met elkaar, op de speelvloer van de Stadsschouwburg. Op het spel staat: de toekomst. Het publiek wordt opgedeeld in zes teams en kiest, schijnbaar democratisch, een spelleider. We krijgen vragen over de eigenschappen van een goede leider, en elk team moet binnen twee minuten tot een unaniem antwoord komen om punten te verdienen.

Foto: Kevin Kwee

Foto: Kevin Kwee

Het vrolijk competitieve karakter neemt gaandeweg een steeds grimmigere wending als de eerste spelleider wordt afgezet, een tweede onbekwaam blijkt geacht en ten slotte spelleider David het heft in handen neemt. Hij stelt een gevangenis in en zet de zojuist plaatsgenomen jury per direct af. Iedereen die kritisch op hem is, zijn daden betwist of hem mogelijkerwijs in de weg zou lopen, wordt buitenspel gezet. Iemand in de zaal merkte terecht op dat de paralellen met de huidige Amerikaanse president niet van de lucht zijn.

Waar we eerst discussiëren over de kwaliteiten van een leider, fluisteren we nu schichtig over wat je als volk kan doen als je in opstand wilt komen. Dan gebeurt er iets bijzonders in de schouwburg. Alsof het is afgesproken, staat bijna het voltallige publiek op en gaat uit protest vrijwillig naar de gevangenis. Als dit de spelregels zijn, spelen zij niet meer mee. De overgebleven toeschouwers, uit alle teams, verenigen zich tot één groep en keren zich tegen deze Richard III-achtige spelleider David.

Fontein: “Het is de bedoeling dat het publiek zich ook afvraagt waar hun verantwoordelijkheid begint en eindigt, zowel in het spel als in de buitenwereld. De verkiezingen komen eraan, het is belangrijk je af te vragen welke invloed je hebt.”

David (16) zelf, vertelt naderhand dat hij van dit project heeft geleerd dat je rol als individu groter is dan je denkt. “Je denkt heel vaak: ik doe er niet toe, maar uit deze voorstelling blijkt dat elk individu iets kan betekenen.” Shaniqua (19) vult aan: “Dat is vooral nu de verkiezingen eraan komen heel belangrijk. Veel mensen denken: ik heb geen zin om te stemmen, want die ene partij die wint toch wel, dus wat maakt mijn stem nou uit? Maar elke stem maakt verschil.”

Behalve de jaarlijkse junior-voorstelling – dit seizoen staat Sons & daughters jr. op het programma; geïnspireerd op Husbands and wives – verzorgt de educatieafdeling van het gezelschap workshops bij de reguliere voorstellingen en biedt het amateurs de mogelijkheid om onder begeleiding in het decor van een TA-voorstelling hun eigen voorstelling te spelen. “We willen drempels slechten en verbindingen maken,” zegt hoofd educatie Wilma Smilde. “Ze zeggen weleens: het theaterpubliek vergrijst. En wij zien nu juist hoe we jongeren kunnen bereiken en hoe de liefde wederzijds kan zijn.”

Kings of war jr. gaat niet alleen over goed leiderschap, het schetst in de metafoor van een spel en een toneelstuk een helder inzicht over groepsdynamische processen, kuddegedrag versus individualisme en polarisatie ten opzichte van verbinding. Het knappe is dat er achter dit participatietheater subtiel een heldere dramaturgie schuilgaat. Maar het verloop van de voorstelling is elke keer anders. David: “Een van de indrukwekkendste momenten was toen het hele publiek hand in hand om me heen ging staan en mij op die manier machteloos maakte. Toen bleek pas echt wat samenwerking kan doen.”


Sons & daughters jr. gaat op 9 april in de Stadsschouwburg Amsterdam in première. Voor november 2017 staat een reprise van Kings of war jr. gepland. http://www.tga.nl