Ivanov – Nina Spijkers / Toneelschuur Producties

ivanov-02-c2ae-sanne-peper.jpg

Foto: Sanne Peper

Nina Spijkers bewijst zich als uitstekend acteursregisseur
Gezien: 2 maart 2016, Toneelschuur (Haarlem)
★★★★☆

“De bloemen keren elke lente weer, de vreugde echter niet.” Dat geldt althans voor Ivanov, hoofdpersoon in een van de eerste toneelstukken van Anton Tsjechov. Diep in de schulden en een doodzieke vrouw, maar Ivanov heeft zorgen van een andere orde; hij is bevangen door een allesoverheersende treurigheid.

Het stuk begint bijna gezellig, als Ivanov (Roeland Fernhout) in zijn patio een boekje probeert te lezen en een beschonken Borkin (Hajo Bruins) hem guitig afleidt. Met een jongensachtig fanatisme dagen ze elkaar uit. Het is vervolgens niet te zeggen wat treuriger stemt: Borkins gluiperige optimisme of Ivanovs onwrikbare pessimisme.

ivanov-04-sanne-peper

Foto: Sanne Peper

Wat wordt er fijn gespeeld in deze voorstelling – door iedereen. Fernhouts Ivanov is mysterieus, grillig, charmant en maniakaal wanhopig. Bruins geniet zichtbaar van zijn personage, hij bedient zich van alle spelregisters om zijn Borkin zo manipulatief mogelijk te maken. Ook Xander van Vledder en Tijn Docter spelen vol overgave, steeds met goed getimede humor in al hun bloedserieuze ernst.

Ontroerend wordt het ook, als in de laatste scène tussen Ivanov en zijn vrouw Anna (een prachtige, door verdriet verharde Wendell Jaspers) in een filmische sequentie hun voorbije vijf jaar voorbijkomen. Van bruiloft tot begrafenis, op de soundtrack van Nirvana. I swear that I don’t have a gun.

Samen met Casper Vandeputte maakte Spijkers een vlotte, universele bewerking – zonder referenties aan (toenmalig) Rusland, maar gelukkig ook zonder opdringerige verwijzingen naar onze actualiteit. Meest opvallende is dat Ivanov in Spijkers’ versie niet slaagt in zijn zelfmoord, maar een hartstilstand hem fataal wordt. Vlak voor zijn dood hervindt hij zijn wil om te leven. Zo wint hij – net te laat – zijn gevecht tegen zwaarmoedigheid. Het is een raar ingreepje in een verder heldere regie.

Spijkers laat weliswaar geen verbluffend nieuw licht op deze vroege Tsjechov schijnen, maar bewijst zich vooral als een uitstekend acteursregisseur die goed raad weet met repertoiretoneel.