RISHI: een theatrale reconstructie van een dodelijk schietincident

Foto: Joris-Jan Bos

De zeventienjarige Rishi Chandrikasing bleek ongewapend, toen hij op 24 november 2012 op perron vier van station Den Haag Holland Spoor werd doodgeschoten door een politieagent. Firma MES brengt een theatrale reconstructie van deze noodlottige gebeurtenis.

Het bleek een tragische samenloop van omstandigheden. Volgens een telefonische melding zou er sprake zijn van een vuurwapen, en Rishi maakte een gebaar dat werd geïnterpreteerd als een greep naar een mogelijk wapen. Bovendien zette hij het op een lopen.

Was hij de verkeerde persoon op de verkeerde plaats? Of had Rishi, die Hindoestaans was en een licht getinte huidskleur had, daardoor eenvoudigweg net iets meer kans om die ‘verkeerde persoon’ te zijn? Toneelschrijver Kees Roorda kwam indertijd net terug uit New York. Zijn Molukse vriend werd meteen na de landing door de douane opgepakt en teruggestuurd naar Nederland. “Dat was natuurlijk behoorlijk indringend, ook omdat onze vakantie naar de knoppen was. En toen kwamen we terug en was net die situatie met Rishi aan de hand. Ik dacht meteen: het zal toch niets met zijn huidskleur te maken hebben?”

Geïntrigeerd door het gebeuren, legde hij een dossier aan van alle verslaglegging rondom de zaak. Vervolgens belandde hij met zijn plan bij Firma MES, een jong Haags toneelcollectief. Regisseur Thomas Schoots: “We hadden in eerste instantie onze twijfels. Onze onderwerpen zijn vaak wat lichter van toon, en we vroegen ons af wie wij nu eigenlijk zijn om hier iets over te zeggen. Maar uiteindelijk hebben we besloten het toch te doen.”

Foto: Joris-Jan Bos

Rishi is een theatrale reconstructie waarin het publiek in een kring zit en er vijfentwintig personages voorbijkomen, allemaal gebaseerd op bestaande personen. Van directe familieleden, tot de zwerver die in eerste instantie melding maakte aan de politie. Alle personages worden gespeeld door drie witte acteurs van Firma MES. Roorda: “Het is niet alleen een waargebeurd verhaal, maar het raakt ook aan een etnische spanning in de samenleving. Dan is het nogal wat als je als drie witte acteurs zo’n verhaal gaat vertellen.”

Voor het schrijven van Rishi verzamelde Roorda nieuwsberichten, zag hij politieverhoren in en interviewde hij naaste betrokkenen. Zo sprak hij uitgebreid met Rishi’s moeder. “Het was natuurlijk indringend om haar te spreken, maar het viel me vooral op dat ze ontzettend graag wilde vertellen. Wat haar met name motiveerde was dat ze eerherstel wilde voor haar zoon. Rishi werd onmiddellijk gebrandmerkt als crimineel, met name in het nieuws. Maar op een gegeven moment trekt die karavaan weer verder, maar dat beeld over zo’n jongen blijft bestaan.”

Schoots: “We hebben op een gegeven moment een stuk van de voorstelling voorgelezen aan Rishi’s broer. Dat was heel heftig. De voorstelling gaat de hele tijd over het herbeleven van dat ene moment. Je kan je voorstellen dat hij er op een gegeven moment wel even genoeg van had. Maar hij is zo gewend om zoveel negativiteit over Rishi over zich heen te krijgen, daardoor kon hij heel erg vasthouden aan de momenten waarop werd gezegd dat hij ook een lieve jongen was.”

Met een waargebeurd verhaal is je bewegingsruimte als toneelschrijver minder groot, legt Roorda uit. “Wat ik heb toegevoegd is wat er na afloop met al die mensen op emotioneel vlak is gebeurd. De opdracht die ik mezelf heb gesteld is dat ik het voor iedereen moest opnemen. Dat vond ik belangrijk, anders wordt het zo’n vooringenomen verhaal.”

Doordat hij in zijn tekst alle personages heeft geprobeerd te verdedigen, krijg je een heleboel waarheden naast elkaar. Schoots: “We hebben geprobeerd om elk personage iets oprechts mee te geven, waardoor er bij iedereen een moment is waarop je naar ze kijkt en denkt: ja, daar kan ik in mee. Ook al ben je het in principe niet met ze eens.”

Roorda: “Dat geldt ook voor die agent. Geen enkele agent staat natuurlijk ’s ochtends vroeg op met de gedachte om een gekleurde jongen te gaan doodschieten. Dat moet je toch voor ogen houden. Maar een verkeerde daad maakt nog niet iemand een slecht mens. Op alle betrokkenen heeft dit een enorm effect gehad op hun leven, en nog steeds. We zijn geneigd om alleen maar in goed en slecht te denken, maar we zijn het helaas allebei tegelijkertijd.” 

http://www.firmames.nl/projecten/rishi/