Elf voorstellingen geselecteerd voor het Nederlands Theater Festival

Foto Five Easy Pieces: Ted Oonk

Five Easy Pieces, de toneelvoorstelling waarin kinderen het leven van de Belgische kindermoordenaar Marc Dutroux nabootsen, is geselecteerd als een van de beste voorstellingen die het afgelopen theaterseizoen in Nederland te zien waren. Vanmorgen maakte de jury van het Nederlands Theater Festival, onder leiding van Ferry Mingelen, bekend welke elf voorstellingen zij tot de beste van het afgelopen seizoen rekende.

De geselecteerde voorstellingen worden in september uitgenodigd hun werk te hernemen, tijdens het Nederlands Theater Festival. Regisseur Milo Rau laat in Five Easy Pieces kinderen passages uit het leven van Marc Dutroux naspelen. De opdrachten worden steeds lastiger, het spelplezier verandert langzaam in dwang. Het is een ongemakkelijke maar zeer indringende kijkervaring.

Grotezaalselectie
Voor de grote zaal koos de jury een vijftal mooie, ter zake doende producties. Neem De Warme Winkel speelt de Warme Winkel. De anarchistische theatergroep is doorgaans vooral op de vlakke vloer en speciale locaties te vinden is. Onmiskenbaar een hoogtepunt in het oeuvre van het collectief, noemt de jury het. In de voorstelling voert De Warme Winkel de danschoreografie Café Müller van Pina Bausch opnieuw op. Mooi dat het collectief nu wordt uitgenodigd een voorstelling te hernemen die het fenomeen van originaliteit, herhaling en kopiëren als onderwerp heeft.

Dit najaar maakte theatermaker Eric de Vroedt (bekend van zijn theaterserie Mightysociety) een sterk entree als artistiek leider bij Het Nationale Theater. Race, over white privileges en racisme, geeft volgens de jury het racismedebat een andere toon.

De keuze voor De vader van Senf theaterpartners en Kik Producties is opmerkelijk, als enige vrije productie tussen de gesubsidieerde gezelschappen uit de grotezaalselectie. De vader draait om een oude man die lijdt aan Alzheimer – een prachtrol van Hans Croiset; ontredderd, ontroerend en vol verbeten woede probeert hij grip op het leven te houden.

Twee voorstellingen die het Vlaamse Toneelhuis co-produceerde. Risjaar Drei (samen met Olympique Dramatique) en De dingen die voorbijgaan, samen met Toneelgroep Amsterdam, in regie van Ivo van Hove – de tweede in een rij van drie Couperus-bewerkingen die Van Hove op het Duitse Ruhrtriennale brengt. Bijzonder in de keuze van de overigens uitstekende voorstelling Risjaar Drei is dat het stuk in plat Antwerps wordt gespeeld, wat voor menig toeschouwer lastig te doorgronden is.

Kleine zaalselectie
Behalve Five Easy Pieces staan er nog vijf andere producties in de lijst van de jury. Toneelschuur Producties mag dit jaar twee voorstellingen noteren: Ivanov van Nina Spijkers en Troje Trilogie van Paul Knierem, naar een tekst van Koos Terpstra uit 1994. Dat was al ongebruikelijk; in tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland worden nieuwe toneelteksten doorgaans niet door andere gezelschappen hernomen. Het is te hopen dat dit een trend wordt en regisseurs en gezelschappen vaker nieuw repertoire hernemen.

Verder selecteerde de jury DAD, de persoonlijke monoloog waarmee Nasrdin Dchar op dit moment door het land toert, over zichzelf, zijn vader en zijn dochtertje in een verkrampt Nederland, Zvizdal van theatercollectief Berlin, een documentaire voorstelling met een belangrijke rol voor de film, over twee ouderen die na de ramp in Tsjernobyl in het gebied zijn blijven wonen, en – ook bijzonder – Volpone van Dood Paard, het Amsterdamse toneelcollectief dat een maand voordat deze voorstelling in première ging te horen kreeg dat de subsidiekranen dichtgingen. Hun antwoord: een duistere komedie over een slinkse vos zonder moraal. De jury probeert met deze keuze ongetwijfeld het signaal af te geven dat Dood Paard wat hen betreft niet uit het theaterlandschap mag verdwijnen.

Bijzondere vermelding
In het juryrapport is ook een voorstelling opgenomen die niet werd geselecteerd: Mens van Wende Snijders verdient volgens de Toneeljury een aparte vermelding omdat ‘Wende je ten diepste laat voelen wat theater is’. De Wijkjury – een groep Amsterdamse ongeoefende toneelkijkers – koos ten slotte Coco Chanel van poppentheatermaker Ulrike Quade Company als beste toneelvoorstelling.

Vlaanderen is dit jaar weer goed vertegenwoordigd in de keuze van de jury. Zwizdal is van het Antwerpse Berlin, waar ook Toneelhuis zit. Five Easy Pieces is een productie van Campo uit Gent. De voorstelling ging vorig jaar al in première op het Brusselse Kunstenfestivaldesarts, maar kwam dit theaterseizoen naar de Nederlandse zalen. De Zwitserse regisseur Milo Rau volgt in september Johan Simons op als artistiek leider van NTGent. Daar gaan we dus nog een hoop van horen. Dus mocht u deze gemist hebben: begin september worden alle geselecteerde voorstellingen hernomen tijdens het Nederlands Theater Festival.
Hans Smit & Sander Janssens