The Family (marathon) – Theater Utrecht

Foto: Julian Maiwald

Fysiek, vulgair en vervreemdend
Gezien: 25 mei 2017, SPRING, Theater De Paardenkathedraal (Utrecht)
★★★★☆

Het begint in een lege loods. Met een harde knal openen de poorten en er wordt in alle stilte een rood VW-busje naar binnen gereden. The Family is gearriveerd.

Het was in de zeventigerjaren een grote hit: verhalen over het rauwe theaterfeuilleton van toneelschrijver en regisseur Lodewijk de Boer over deze asofamilie gonsde door de Nes. Er schijnt indertijd rondom De Brakke Grond een heuse zwarte markt aan toegangskaartjes voor de voorstellingen te zijn geweest. Het vernieuwende, felrealistische en bikkelharde theater deed een hoop stof opwaaien.

Regisseur Casper Vandeputte maakt nu een remake bij Theater Utrecht: sinds mei ging ongeveer elke drie weken een aflevering in première. De volledige marathon (ruim zeven uur, inclusief pauzes) is vanaf gisteren te zien in Theater De Paardenkathedraal in Utrecht.

Centraal staan broers Doc en Kil en hun zuster Gina. Ze nemen intrek in een leegstaand afbraakpand. Al snel voegt Docs vriendin Branka zich erbij. Hun vermeende vader doemt nog even op, maar wordt gestaag weggewerkt, net zoals de ex-man van Branka en diens nieuwe vriendin. Uiteindelijk is het een inspecteur van de gemeente die het gezin de mond snoert.

Foto: Julian Maiwald

Vandeputte behoudt het rauwe realisme van de taal van De Boer, maar plaatst dat in vervreemdende, vaak surrealistische contexten. Die combinatie zorgt voor een intrigerende, zeer uitbundige theatertaal, waarbij je geen moment zeker kunt zijn van waar je naar kijkt.

Waar het zien van de losse afleveringen me soms met een licht onbevredigd gevoel achterliet, valt bij de volledige marathon alles op zijn plaats. De familieleden trekken in meerdere mate naar elkaar toe en keren zich af van de maatschappij, als een cirkel die zich langzaam sluit. Totdat, in de laatste aflevering, hun eigen isolement ook hen bijna uit elkaar drijft. De situatie is uiteindelijk zo troosteloos en uitzichtloos, dat er geen verschil meer is tussen opgeven of standhouden.

Sanne den Hartogh speelt een onnavolgbare Kil: op prachtige wijze ontpopt hij zich van een grillige, agressieve nietsnut tot een gevoelige, zorgzame jongen. Sadettin Kırmızıyüz – die in eerste instantie de regie over zijn familieleden lijkt te hebben – verliest de touwtjes steeds meer uit handen en raakt uit wanhoop alles kwijt wat hij zo zorgvuldig probeerde op te bouwen. En grootse klasse voor het fysieke spel van Isabelle Houdtzagers, die dierlijk en zonder ook maar een woord te zeggen in de hele serie, een schrijnend getroebleerde, liefdevolle en tegelijk enge Gina wegzet.

The Family is fysiek, vulgair en vervreemdend theater. Er wordt groot gespeeld en flink uitgepakt. Daarbij gaat het vaak lekker over de top: met knalharde licht- en geluidseffecten, houtje-touwtje special effects (piepschuimen brokstukken die naar beneden storten, lullige sproeiers als regenbui), intimiderende meezingers (‘Ganzenbord, ganzenbord, ik maak je hééélemaal kapot’), slow-motion scènes of glow in the dark-toneelbeelden.

Maar tussen alle bombarie, seks, geweld en intimidatie ontwaar je ineens een groep mensen die gewoon – heel menselijk – op zoek is naar rust en geborgenheid. Mensen die al lang geleden zijn uitgespuugd door de maatschappij. En eenmaal uitgespuugd is het moeilijk om weer terug te krabbelen. En verdomd, uiteindelijk ga je deze heerlijke schoften nog missen ook.