SPRING 2017: radicaal en grensoverschrijdend

UTRECHT – Het SPRING festival is in volle gang. De vijfde editie van het Utrechtse podiumkunstenfestival zit vol spannende crossovers in theater, dans, performance, beeldende kunst en fotografie. De festivalbezoeker kan slapeloosheid ervaren en letterlijk de handen in onschuld wassen met menselijke zeep.

In een overdekt winkelcentrum in de multiculturele wijk Kanaleneiland hangt een grote poster op het raam van een leegstaand winkelpand: hier opent binnenkort een winkel waar je menselijke zeep kan kopen. Omstanders proberen nieuwsgierig naar binnen te kijken.

Het is de locatie van Schuldfabrik, de performance-installatie van Julian Hetzel. Het publiek kan zeep kopen die deels gemaakt is van menselijk vet. Vervolgens kun je, door verschillende ruimtes te doorlopen, bekijken hoe de zeep gefabriceerd wordt: van het verpakken en bestempelen, tot het aftappen van de menselijke vetten.

Schuldfabrik van Julian Hetzel, foto: Wolf Silveri Steirischer Herbst

Samen met een team van juridische adviseurs, vond Hetzel een kliniek voor plastische chirurgie, die overgebleven lichaamsvetten na een liposuctie aan hem wilde afstaan. Het gaat over schuld en schulden, legt hij uit. “Ik wil het hebben over onze economische en morele verplichtingen, en hoe we de een met de ander kunnen afkopen. Voor mij is het vet een symbool voor schuld. Enerzijds representeert het de overvloed, maar het is tegelijk een teken van verwaarlozing en tekortkoming.”

De winst van de voorstelling wordt gedoneerd aan een dorp in Malawi. Door de performance te bezoeken of een zeep te kopen wast het publiek letterlijk zijn handen in onschuld. Hoe uiteenlopend ook, in Hetzels werk ontloopt het publiek nooit hun verantwoordelijkheden. Drie jaar geleden maakte hij op SPRING een performance over mensen die een overvloed aan tijd hadden – waarbij het publiek uiteindelijk één-op-één geconfronteerd werd met een dakloze. Afgelopen seizoen maakte hij bij Frascati Producties de voorstelling The Automatic Sniper, waarin de toeschouwers met een paintballpistool op de performers mochten schieten.

IN.Somnial van Vinny Jones

Midden in het centrum, in een ruimte die normaliter als kunstgalerie dienstdoet, is de ervaringsinstallatie IN.Somnial van scenograaf Vinny Jones te zien. Met haar installatie probeert Jones bij haar publiek de ervaring van slapeloosheid na te bootsen. “Ik probeer het gevoel te creëren waarbij je ontzettend naar slaap verlangt, maar tegelijkertijd een overactieve geest hebt die voorkomt dat je in slaap valt.”

“Slapeloosheid is een fenomeen dat ik persoonlijk al een lange tijd ken, ik heb er al last van sinds ik kind was. In deze installatie benader ik het niet alleen vanuit mijn persoonlijke ervaring, maar beschouw ik het ook als cultureel symptoom van de huidige tijd. Het komt terug in hoe onze tijd is georganiseerd: ons persoonlijk leven komt meer en meer onder druk, de publieke sfeer dringt steeds meer binnen in ons privéleven. We laten ons werk steeds meer toe in de slaapkamer. Je ziet dat slapeloosheid in onze samenleving enorm is toegenomen.”

Ook hier doorloopt het publiek een aantal ruimtes. Daar worden ze bijvoorbeeld door middel van geuren en geluiden slaperig gemaakt, terwijl blauw computer-achtig licht de hersenactiviteit juist stimuleert. “In mijn werk gebruik ik geluid, geur, textuur en licht, waardoor ik die specifieke, fysiologische zintuiglijke reactie van slapeloosheid probeer te creëren.”

Als geen ander slaagt het festival er ieder jaar in om verschillende genres te vermengen, waardoor je als bezoeker geconfronteerd wordt met disciplines die buiten je comfort zone liggen. Dat maakt SPRING elk jaar weer tot een van de spannendste theaterfestivals.

Artistiek leider en programmeur Rainer Hoffman zoekt naar kunstenaars met een zekere radicaliteit, vertelt hij. Het festival is bovendien internationaal georiënteerd; deze editie programmeerde hij negentien voorstellingen uit Europa, Argentinië, Indonesië, Brazilië, Kaapverdië, Marokko, Indonesië en Singapore. “Ik zoek voorstellingen die op hun eigen manier ver durven gaan. Dat kan zijn in de zin van een experiment, of binnen een politiek statement, zo lang het maar niet in een veilig gebied blijft.”

“SPRING is een festival dat heel subjectieve, eigen vormen met politiek bewustzijn verbindt. Heel veel werken zijn met politiek sociale onderwerpen bezig, zonder op het dagelijkse nieuws in te spelen, maar wel met een eigen artistiek statement.”

Behalve een radicale esthetiek en een politiek sociaal bewustzijn, moeten de voorstellingen hem natuurlijk vermaken. “En ik voel me meer geëntertaind door iets wat ik niet ken, dan door iets wat ik al wel ken. Dat is de houding die ik van het publiek vraag: wees nieuwsgierig. Meer heb je niet nodig.”


SPRING festival, t/m 27/5, verschillende locaties in Utrecht
http://www.springutrecht.nl