Dimitris Papaioannou: ‘De mens is voortdurend op zoek naar genade’

great-tamer-julian-mommert-691x463

Foto: Julian Mommert

ATHENE – De Griekse kunstenaar Dimitris Papaioannou begeeft zich op het snijvlak van bewegingstheater, dans, circus en beeldende kunst. Het Holland Festival haalt hem nu voor het eerst naar Nederland. In The Great Tamer schetst hij hoe de mens voortdurend op zoek is naar genade.

Verstild spektakel, zou je zijn werk kunnen noemen. Dimitris Papaioannou wordt internationaal geroemd om zijn poëtische bewegings- en beeldtheater, waarbinnen hij vaak verwijst naar de Griekse mythologie. Hij zit breeduit op de bank in de hoek van het Atheense café, waar hij door het personeel werd onthaald als een oude bekende. De verfspatten zitten nog achter zijn oor; Papaioannou is behalve theatermaker en choreograaf ook striptekenaar en beeldend kunstenaar, en laat zijn werk daar sterk door beïnvloeden.

The Great Tamer gaat over een soort opgraving, maar dan een opgraving van het collectieve menselijk geheugen,” legt hij uit. “Er worden fragmenten van lichamen uitgegraven, en daarmee wordt een nieuwe beschaving gevormd, om die vervolgens weer te ontleden. Het is een constante zoektocht naar betekenis en genade.”

“Een jaar of twee geleden was er in Griekenland een jongen van een jaar of zestien verdwenen. Er werd een foto van hem gepubliceerd op internet, en op een bepaalde manier werd de hele Griekse samenleving verliefd op dit gezicht.” Langzaam werd er meer over de onbekende verdwenen jongen bekend, vertelt hij. “Hij werd op school gepest door zijn eigen vrienden. De politie ging naar hem op zoek, en weken later werd hij dood, in de modder, langs de rivier ontdekt. En nog steeds weten we niet of het moord of zelfmoord was.”

“Er was iets met dit verhaal. Het raakte me, hoe wij massaal deze tragische engel omarmden, naar hem zochten. Wat we allemaal doen voor genade, hoe we ernaar verlangen, het idealiseren, het achternazitten, het vernietigen en er vervolgens opnieuw naar zoeken.”

In gesprek met Papaioannou blijkt al snel hoe associatief hij werkt. “Het eerste wat vervolgens in me opkwam, was het beeld van een astronaut op een andere planeet, die aan het graven was, en uiteindelijk een levende jongen uit de grond opgraaft. Dat symboliseert het idee om naar een andere planeet te gaan om daar op zoek te gaan naar precies hetzelfde als wat we hier al hebben.”

De basislijn in The Great Tamer werd het verhaal van iemand die op zoek is naar genade. “En deze persoon ontmoet genade, probeert het te temmen, vast te houden. Hij wordt daarbij voortdurend geconfronteerd met elementen als aarde, vuur, verleden en toekomst – en uiteindelijk vindt hij de moed om zijn genade te offeren – en te sterven.”

Door de voorstelling loopt nog een andere, meer intuïtieve lijn, vertelt Papaioannou. “Dat is meer een soort energie. Beelden, vormen en indrukken, waardoor het publiek in een soort meditatieve toestand raakt en nadenkt over wat kostbaar is in het leven.”

In zijn kunst is hij constant op zoek naar de essentie van het menselijke wezen. Een zoektocht zonder antwoorden, benadrukt hij. In zijn vorige stuk, Still Life (2014), stond de mythe van Sisyphus centraal. “Dat ging over de betekenis van labelen, wat we constant doen, alleen maar om het leven betekenis te geven. En nu vraag ik me af: wat voor betekenis heeft onze hang naar genade?”

Foto: Julian Mommert

“Waarom blijven we – ondanks alle lelijkheid, mislukkingen, vijandigheid, chaos en onrechtvaardigheid ¬– toch zoeken naar een soort rechtvaardigheid? Waarom nemen we niet gewoon genoegen met het feit dat het leven onrechtvaardig is?”

In zijn werk maakt hij volop gebruik van optische illusies. “Ik hou van het circusachtige en het verrassingselement ervan. Het maakt de verbeelding los bij het publiek. Op die manier probeer ik om het onderbewustzijn van de toeschouwer binnen te dringen. Door de verbeelding te prikkelen en een hypnotiserende staat van zijn te creëren, wil ik een gesprek losmaken dat gaat over gevoelens en associaties – meer dan over wat er daadwerkelijk te zien is.”

Papaioannou valt even stil, rolt een sigaretje, steekt hem op er verontschuldigt zich onmiddellijk: “Grieken zijn zo onbeleefd.” Dan bedenkt hij zich dat hij nog nooit in Amsterdam is geweest. “Terwijl Van Gogh een van de sterkste invloeden op mijn werk is. Het is een schande.” Hij belooft meteen om tijdens het Holland Festival ook het Van Gogh Museum te bezoeken. “Op mijn knieën, zoals mensen naar de kerk gaan.”