Simple as abc #2: Keep calm and validate – Thomas Bellinck

Foto: Laura Van Severen

Sterke thematiek, maar onnodig geïroniseerd
Gezien: 17 juni 2017, Holland Festival, Theater Frascati, Amsterdam
★★★☆☆

Simple as ABC #2: keep calm and validate van documentaire theatermaker Thomas Bellinck gaat over digitaal migratiemanagement. Hij reisde af naar de grensgebieden van Europa en interviewde grenswachters over hun ervaringen met het ‘managen’ van de gigantische vluchtelingenstromen. Transcripties van deze interviews werden het uitgangspunt van – en u leest het goed – een musical, die het grootste gedeelte van deze voorstelling op het Holland Festival beslaat.

Op een ronde draaischijf spelen en zingen Marjan De Schutter en Jeroen Van der Ven de teksten. Het is helemaal musical: inclusief danspasjes, duetjes en romantische uithalen. Met dat verschil dat de liedteksten de letterlijke woorden van grenswachters van zuidelijk Europa zijn.

De thematiek van deze voorstelling is razend interessant. We horen grenswachters gepassioneerd uitweiden over de digitalisering van het registratieproces van vluchtelingen, die zelf compleet losgezongen lijken van enige ethiek – geconditioneerd zeggen ze dingen als “het is nu eenmaal de wet”,  “uiteindelijk volgen wij de politieke beslissingen” of “het is niet aan ons om een mening te vormen”. Haast zijn ze zelf gemechaniseerd, lijkt. Is het echt mogelijk om gevoel uit te zetten en uitsluitend onderdeel van een systeem te zijn, ga je je afvragen. Of is het zelfs noodzakelijk, als je dergelijk werk doet? Misschien niet: als een grenswachter een meisje redt dat precies dezelfde pyjama draagt als zijn eigen dochter heeft, breekt ook hij.

De voorstelling is sterk qua thematiek, en muzikaal en vocaal bovendien uitstekend uitgevoerd, maar de risicovolle vorm pakt verkeerd uit. Bellinck ironiseert, door de teksten als musical op te voeren. Hij benadrukt een absurditeit die ook zonder die opgelegde vorm al zo evident is. Zijn radicaliteit als theatermaker is weliswaar lovenswaardig, maar staat in dit geval het verbinden in de weg. Door een allesoverheersende vorm op een zware thematiek te plakken, wordt de zeggingskracht onnodig verdoezeld.