Amsterdam Fringe Festival: jonge makers nemen de stad over

Foto Laboratory of Men: Eddy Wenting

Terwijl het Nederlands Theater Festival met de hoogtepunten van het voorbije seizoen de grotere theaterzalen bezet, heeft het Amsterdam Fringe Festival intussen de volledige stad overgenomen.

De jonge, aanstormende theatermakers staan met ruim tachtig acts op meer dan dertig locaties, van rondvaartboot tot binnentuin. Meteen een tip: kijk meerdere voorstellingen op een avond. De korte acts op Fringe zijn bijzonder uiteenlopend, zowel in vorm als kwaliteit, en lenen zich daardoor uitstekend om als route te beleven. Er zit dan ongetwijfeld een tegenvaller tussen – tenslotte moeten beginnende kunstenaars ergens kunnen falen –  maar ook gegarandeerd een onverwacht hoogtepunt.

“Lieve klaverjassers, kan het misschien wat zachter?” roept acteur Teun Smits vanuit de binnentuin van De Brakke Grond naar het lawaaierige studentenhuis verderop. Het is geen onderdeel van de performance – het onverwacht zonnige zaterdagmiddagweer kan op de ongebruikelijke theaterlocaties voor een hoop ruis zorgen. Ook dat is Fringe.

Foto M’n lust en m’n leven: Annelies Verhelst

Deze interruptie stoort overigens geenszins. In de dialoog M’n lust en m’n leven zit een handjevol publiek onder een pop up EHBO-post waar twee hulpverleners (Smits en Linda Zijl) in oeverloze verveling samen de tijd verduren. Tijdens hun noodgedwongen verveling onderzoeken ze subtiel de grens tussen vriendschap en liefde. In de intieme setting is de ongemakkelijkheid soms bijna tastbaar. Theatergroep De Vlieg maakte deze voorstelling onder de vleugels van Keesen&Co: het levert een droogkomische, herkenbare scène op, die zich soms iets teveel verliest in de voorliefde voor onzinnig geneuzel.

Van binnentuin naar theaterzaal: in de zaal van De Brakke Grond speelt namelijk de feelgood lecture-performance Don’t Worry Be Yoncé. Performers Stephanie van Batum en Stacyian Jackson geven een interactieve tien-stappen-tutorial waarin iedereen leert om Beyoncé te zijn. Ze hebben allebei een universitaire graad in Beyoncé, stellen ze bij aanvang. Hilarisch zijn de korte opdrachten in dit ‘werkcollege’ en de overhoringen die ze ons streng in het vooruitzicht stellen. Het is een energieke en aanstekelijke parodie, die door de één kan worden gezien als halfuurtje vermakelijke onzin, maar door de gewillige kijker ook als verholen kritiek op de maakbaarheid van de popcultuur en leeg feminisme.

In Breivik belooft regisseur Jelle van der Meulen ons met spannende technologische snufjes als ‘silent theatre’-techniek en 3d-geluidseffecten een indringend inkijkje in het hoofd van de Noorse terrorist Anders Breivik. Met koptelefoons op zitten we in een kring, met in ons midden een sympathiek ogende jongen (Alex Molenaar) die ons als Breivik deelgenoot maakt van de maanden voorafgaand aan zijn aanslagen in Noorwegen: van het begin van zijn desocialisatie tot het repeteren van de aanslag met een spelcomputer. Onheilspellend is deze muzikale performance absoluut, maar helaas legt de potentieel interessante inhoud het volledig af tegen de nadrukkelijke vorm – waardoor elke identificatie volledig uitblijft.

In de obscure mimetheatervoorstelling Mano A Mano neemt het theaterduo Mr. Saiqo ons mee in een wonderlijke, woordloze performance waarin twee daklozen de strijd om onderdak met elkaar aangaan. Drie jaar geleden wekte dit collectief – ook op het Fringe – in een grachtenkelder op de Kloveniersburgwal al de aandacht met hun inktzwarte thematieken en sterke fysieke spel. Hun tweede voorstelling maakt de verwachtingen waar: het is een raadselachtige etude over venijn en vriendschap. De twee vijanden vinden elkaar uiteindelijk zodra ze zich tegen het publiek keren. Een gezamenlijke vijand verbroedert, blijkt terwijl ze met zijn tweeën de toeschouwers op de eerste rijen vakkundig dreigen te verminken. Mr. Saiqo heeft gevoel voor sentiment en humor, en brengt dat met een kundig oog voor detail.

Een van de verrassendste voorstellingen van Fringe is Laboratory of Men van Charlie Duran, een spannende crossover tussen escape room en dansperformance. Met maximaal vijf personen begeef je je in een kleine ruimte, waar de klok langzaam vanaf negentig minuten terugtelt. Het doel: de gaskraan opendraaien om de allesoverheersende, onderdrukkende man te verdrijven. Door codes te kraken activeer je de verschillende live dansperformances, waaruit je weer aanwijzingen krijgt voor de volgende puzzel. Het is knap hoe de dans daadwerkelijk interacteert met het ontsnappingsspel. Deze voorstelling is echt spannend, en bovendien een toegankelijke kennismaking met dansperformance. De korte danssequenties die hiphop met moderne dans combineren zijn bovendien strak uitgevoerd.

Foto Papa Was A Rolling Stone: Annelies Verhelst

Ook het persoonlijke kleinood van Dorien van Gent is een van de hoogtepunten van het openingsweekend. Van Gent inspireerde haar voorstelling Papa Was A Rolling Stone op het gelijknamige nummer van The Temptations, en goot dat in een aanstekelijke, verrassende muziektheaterperformance. Toen ze zes jaar oud was besloot haar eigen vader te gaan zwerven – alleen is hij nooit vertrokken. Van Gent schakelt knap tussen verschillende personages, en neemt haar publiek mee in een muzikale trip down memory lane.

Tussen alle experimenterende en zoekende jonge makers staat hier ineens een gedegen artiest, die vakkundig werk aflevert, op het snijvlak van muziektheater en kleinkunst. Het is pas haar tweede soloproject, maar doet absoluut uitkijken naar meer. Nieuw talent ontdekken; ook dat maakt Fringe zo leuk.


Het Amsterdam Fringe Festival duurt nog t/m zondag 17 september
www.amsterdamfringefestival.nl