Spannend moreel dilemma over principes en geweten

Foto: Dim Balsem

Terror · Senf theaterpartners
Gezien: 3 oktober 2017, Koninklijke Schouwburg (Den Haag)
★★★☆☆


Een passagiersvliegtuig wordt gekaapt; de piloot wordt gedwongen een uitverkochte Johan Cruijff Arena in te vliegen. Gevechtspiloot Lars Koch (Jeroen Spitzenberger) besluit het vliegtuig voortijdig uit de lucht te schieten. Nu staat hij voor de rechter. Het dilemma: heeft hij 54.000 mensen gered, of 148 passagiers gedood? Het publiek is de jury en mag, na de rechtszaak te hebben aanschouwd, oordelen.

Terror, de internationaal succesvolle voorstelling van toneelschrijver Ferdinand von Schirach, werpt interessante vragen op. Staat het recht boven ons geweten? Kun je principes boven mensenlevens plaatsen? De kwestie-Koch blijkt hoe langer hoe minder eenduidig. Maar niettemin moet er op het einde wel een eenduidig oordeel geveld worden: schuldig of onschuldig.

Het is lovenswaardig hoe de voorstelling een beroep doet op onze eigen morele reflectie. Het felle realisme heeft echter als bijkomende schade dat het onwaarschijnlijk statisch is. Al snel bekruipt toch de vraag of dit noodzakelijk zo ver doorgevoerd had moeten worden; het wordt een behoorlijk taai gebeuren voor een theatervoorstelling.

Terror voltrekt zich uitsluitend volgens het strikte procedé van een rechtszaak. Daarin gaat het vooral over argumenten, redenatie en overtuigen. Pas op het eind – tijdens het requisitoir van de officier van justitie (Johanna ter Steege) en het slotpleidooi van de advocaat (Khaldoun Alexander Elmecky) – kunnen we echt genieten van ingeleefd spel waarbij de acteurs (nee: de personages!) meerdere spelregisters inzetten: ze spelen in op emotie, op gezond verstand, ze verleiden ons en proberen ons voor zich te winnen.

Na de pauze leest de rechter (Clairy Polak) het oordeel voor. Vrijspraak, in geval van de première. Er klinkt applaus en honend boegeroep; dat verraadt een grote betrokkenheid bij het publiek. Wel jammer dat de voorstelling ook meteen eindigt. Een ingeleefde reactie van Koch blijft uit. Spitzenberger heeft helaas maar weinig te spelen.