This can’t happen · Emke Idema, Frascati Producties

Foto: Bas de Brouwer

Participatietheater over verbeelding en verantwoordelijkheid
Gezien: 24 november 2017, Theater Frascati (Amsterdam)
★★☆☆☆

Passiviteit is er niet bij. Als we niets doen is deze voorstelling na twintig minuten afgelopen en staat het publiek weer buiten. Uit een grote zandloper stroomt onverbiddelijk een dun straaltje parkietenzand.

Maar goed nieuws: we kunnen de voorstelling rekken. Op een aantal momenten zal spelleider Sjoerd Meijer ons vragen onze fantasie te gebruiken om zijn verhaal invulling te geven. Voor elke fantasie die het publiek inbrengt, krijgen we drie minuten ‘speeltijd’ erbij. Vult de ene toeschouwer de fantasie van een ander aan, wordt dat beloond met nog eens twee extra minuten. De voorstellingsduur kan oplopen tot een kleine anderhalf uur.

Meijer vertrekt vanuit beelden die we kennen uit ons collectief geheugen: bijvoorbeeld de foto van Kim Phuc, het napalmmeisje uit Vietnam. Maar de fantasieën van de zaal leiden al snel weg van enig engagement, en sturen de voorstelling richting een ongevaarlijk soort surrealisme. Meijer is alleen maar dienend: hij gaat zonder uitzondering mee in de ontstane fantasie, hoe grillig ook, en legt die weer naast zich neer als hij vindt dat het voldoende ingekleurd is.

Met nauwelijks handvatten en praktisch zonder beperkingen, gaan de verhalen dan werkelijk alle kanten op. Het resultaat is zo uitwaaierend, dat er van enige zeggingskracht geen sprake meer is. Wat een verantwoordelijkheid geeft regisseur Emke Idema het publiek hier. Dat is toe te juichen, maar ligt er bij het maken van theater niet ook minstens een zo grote verantwoordelijkheid bij de maker? Deze lijkt Idema volledig te ontlopen.

This can’t happen is participatietheater dat alleen over de vorm zelf gaat – en is tegen alle schijn per saldo nauwelijks interactief: het publiek geeft braaf op gezette tijden antwoord en probeert de voorstelling weliswaar te rekken, maar lijkt zich amper aan de inhoud te verbinden. De inbreng van de zaal heeft geen daadwerkelijke consequenties, omdat er geen overkoepelende thematiek is waar onze fantasie een nieuw licht over kan laten schijnen.