Poquelin II · tg STAN

Foto: Kurt van der Elst

Vrolijke sneer naar de bourgeois
Gezien: 12 november 2017, Bourla (Antwerpen)
★★★☆☆

De Vlaamse theatergroep STAN, dat vrijwel altijd met gastacteurs van aanverwante collectieven werkt, leende voor dit tweeluik acteurs van Olympique Dramatique, NTGent, Arsenaal/Lazarus en Dood Paard. Dat brengt de troupe in totaal op zeven spelers – voor zesentwintig personages in tweeëneenhalf uur ononderbroken spelplezier.

Op het programma staan De vrek en het onbekendere Le Bourgeois gentilhomme – twee komedies die aantonen hoe rijkdom en boven je stand leven de mens onnozel en blind maakt. Molière (pseudoniem voor Jean-Baptiste Poquelin, vandaar de titel) kiest daarbij duidelijk partij voor het ploeterende volk. De welgestelde adel manoeuvreert zich als een stelletje narren door het bestaan, zichzelf steeds belachelijk makend, door omstanders heimelijk uitgelachen.

Dat leidt in Le Bourgeois gentilhomme tot de meeste hilariteit. Damiaan De Schrijver speelt meneer Jourdain, een uit de kluiten gewassen kleuter die het in zijn hoofd haalt zich te kunnen meten aan de hoogste adellijke kringen. Hij laat zich een potsierlijk kostuum aanmeten en neemt lessen in schermen, dans en filosofie – zonder ergens ook maar enige aanleg voor aan de dag te leggen. Maar zijn standvastige domheid belet hem dat in te zien. Als hij het verschil tussen poëzie en proza leert, concludeert hij glimmend van domme trots dat hij zijn hele leven lang al ‘proza spreekt’.

STAN laat het podium van de grote zaal voor wat het is, en plaatst – als mooie verwijzing naar het zeventiende-eeuwse volkstheater – een krakerig, houten speelvloertje tussen de voorste rijen. Vanuit het publiek klimmen de spelers voortdurend op en af. Gierigaard of ijdeltuit: de adel zoekt het volk op om zijn rijkdom te etaleren. Dat volk ziet vervolgens alleen de belachelijkheid, schaamteloos op een voetstuk, en lacht in zijn vuistje.

In fijn, transparant spel – waarbij vooral De Schrijver zich uit puur plezier regelmatig moet herpakken – wordt de arrogante, pretentieuze bourgeois vrolijk belachelijk gemaakt. Spannende inzichten of vragen levert dat niet op, maar er wordt hier een potje toneelgespeeld, dat laat niemand onberoerd.