Kun je echt impact hebben zonder geweld te gebruiken, vraagt toneelschrijver Sara van Gennip zich af. In haar lunchtheatervoorstelling Kaap Furie kapen twee vrouwen een trein om aandacht te vragen voor seksuele intimidatie.

Twee zussen – gespeeld door Johanna Hagen en Wendell Jaspers – gijzelen een conducteur en zetten er een foto van op sociale media. Het effect is niet te overzien, een groeiende menigte gaat met de ludiek bedoelde actie aan de haal en de sfeer wordt almaar grimmiger.

Sara van Gennip (1987) is een wereldverbeteraar met een programma, zegt ze. “Ik zal zelf niet snel een trein kapen, maar als ik een bepaald onrecht zie heeft alles in mij wel de behoefte om een groter statement te maken dan een hashtag.” Maar dat is nog ingewikkeld, geeft ze toe. “Ik kan ergens over schrijven, dat bereikt dan een handjevol mensen die het toch al met me eens zijn. Ik kan meelopen met een of andere tocht, dat geeft even een gevoel van saamhorigheid en dan vervliegt het. Als je daadwerkelijk impact wil hebben lijkt het wel alsof je mensen echt pijn zou moeten doen.”

#metoo
Het stuk dat ze schreef speelt zich af op Internationale Vrouwendag, een aantal dagen nadat er een meisje door twee conducteurs in een nachttrein is verkracht. Twee zussen hebben de hele dag congressen bijgewoond en workshops gevolgd. Op weg naar huis zijn ze vooral heel kwaad dat zoiets kan gebeuren maar daar op zo’n dag helemaal niet over wordt gesproken. Integendeel: het gaat alleen maar over dingen als duurzaam koken en verlofdagen. Met de intentie daar een vuist tegen te maken kapen ze de trein. “En voor hen was dat genoeg, ze wilden gewoon even een punt maken: kijk, hier zijn wij, luister naar ons.”

“Het is net als met die #metoo-discussie: dit soort dingen gebeuren en we mogen er niet meer over zwijgen. Maar dat brengt een enorm sneeuwbaleffect teweeg. En dat is wat in dit stuk uiteindelijk ook gebeurt. Rechtvaardigheid is kennelijk een onderbuikgevoel geworden: iedereen wil eigen rechter spelen en er wordt helemaal niet meer geluisterd naar exacte situaties. Iedereen zegt gewoon: nu wij!”

De twee zussen vertegenwoordigen voor haar twee paden van feminisme. “De ene is meer een Dolle Mina die actie wil voeren en vindt dat mannen niet mogen meedoen. De andere is veel meer een feminist zoals ik het zelf ook beleef: zij vindt dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zijn aan elkaar. En dat betekent dat je dus ook als vrouw mag kiezen om te stoppen met werken en kinderen te krijgen. Ik ken best veel vrouwen die dat elkaar echt zouden verwijten.”

“Ik vind het lastig dat feminisme soms zo rechtlijnig lijkt en dat vrouwen elkaar enorm kunnen afvallen in wat wel en niet mag. Als een vrouw zes kinderen wil krijgen en thuis wil blijven: doe dat vooral. Dat is ook jouw recht als mens. Ik vind het belangrijk dat die twee stemmen vertegenwoordigd zijn in de voorstelling.”

Griekse tragedie
Van Gennip bouwde haar stuk op als hedendaagse variant van een klassieke Griekse tragedie, waarin koorzangen het verhaal becommentariëren en Goden almachtig zijn. “Alleen zijn de Goden van toen nu vervangen door de anonieme, schreeuwende menigte.” De zussen laten zich in toenemende mate beïnvloeden door het geluid van de massa, dat via sociale media de gekaapte treincoupé binnendringt.

“Er wordt een trein gekaapt en een statement naar buiten gebracht: wij pikken seksuele intimidatie niet meer. Maar ondertussen zegt het koor: leuk en aardig, maar dit is niet genoeg, het moet verder gaan. De twee zussen in dit stuk zijn echt mieren, het zijn twee individu’tjes die toevallig een stap hebben gezet die zij kunnen gebruiken.”

“Door die #metoo-discussie lijkt het stuk soms alleen nog maar lijkt te gaan over mannen en vrouwen, terwijl ik het eigenlijk geschreven heb vanwege een breder verhaal: dat je als individu een actie wil ondernemen maar dat zo’n daad echt gekaapt kan worden door een grotere beweging. Als je aandacht voor iets vraagt, wanneer is er dan aandacht genoeg en hoe zorg je ervoor dat je medestanders je medestanders blijven? Want voor je het weet ben je opeens een boegbeeld voor iets waarvan je helemaal niet wist dat dát nou was waar je voor stond.”


Kaap Furie – Bellevue lunchtheater (regie: Nina de la Parra)
t/m 3/2, Bellevue (12:30u)
http://www.theaterbellevue.nl