Wijdlopige montage over lijden en geluk

Foto: Sanne Peper

Theater Geluk
Door Toneelschuur Producties, Nina Spijkers
Gezien
8 februari 2018, Toneelschuur (Haarlem)
Te zien  t/m 24 maart (tournee)


Als ‘het lijden’ een personage zou zijn, zou het waarschijnlijk een rood wezentje met een Brabantse tongval zijn, met een irritant willekeurige naam: Gerben bijvoorbeeld. Sympathiek maar geagiteerd, als opgejaagd wild dat zelf niet begrijpt wat nou het probleem is met hem.

Gerben, gepersonifieerd ongeluk; daar kun je wat mee. Dat kun je vastpakken, dat klauwt zich aan je vast. Dat geldt bepaald niet voor zijn tegenpool: geluk – dat is abstract, vluchtig en glipt steevast tussen je vingers door zodra je het denkt te kunnen grijpen.

De jonge toneelregisseur Nina Spijkers viel de afgelopen jaren op met bijzonder helder repertoiretoneel; ze nam onder meer Schiller en Tsjechov onder handen. Maar nu wilde ze iets maken over de hedendaagse obsessie met geluk. Geen enkel repertoirestuk voldeed, liet ze optekenen.

Het getuigt allereerst van lef dat ze, na die bejubelde repertoire-regies, nu komt met een associatieve montagevoorstelling op basis van zes weken repeteren rondom een thema. Spelers Sander Plukaard, Victor IJdens, Linde van den Heuvel en Tessa Jonge Poerink zijn in ieder geval schaamteloos en ongetemd genoeg om deze voorstelling in het hilarische te trekken – helaas gaat het daar nauwelijks aan voorbij.

Geluk is een wijdlopig, kabbelend cabaret van scènes die nergens op elkaar gaan inwerken, die vooral drijven op spot, maar niet de kans krijgen (of de potentie hebben) om scherpe satire te worden. Het is een kluwen losse ideetjes, maar Spijkers toont geen vaste regiehand om de ideeën door te voeren. Richtingloos trekt deze montage aan je voorbij.

Gerben komt een paar keer terug in de voorstelling. Hij verfoeit de mens, waar hij zich zo graag in nestelt, maar die voortdurend op hem jaagt, hem standvastig tracht uit te roeien. En waarom eigenlijk? Moeten we het lijden dat we in ons dragen niet juist koesteren? Een interessante gedachte die helaas nauwelijks vorm krijgt. Want Gerben moet alweer plaats maken voor een grapje of een sketch.

De spelers fucken een beetje met elkaar en het publiek, maar steeds heel braafjes. Er komen wat liedjes voorbij en er valt echt weleens wat te lachen, maar al met al laat de voorstelling je tamelijk onberoerd. Een opsomming van lege geluksmotto’s (‘heartfulness is het nieuwe mindfulness, geluk is een keuze), een zoetsappige liefdesklaring, een tegenvallende prins op het witte paard, wat filosofisch getinte kanttekeningen – ik heb de spelers in de vijf kwartier dat de voorstelling duurt nauwelijks op nieuwe, spannende inzichten kunnen betrappen, hooguit op een aantal originele invalshoeken om uitgekauwde thema’s vorm te geven.