Hij is blij dat hij geen jonge maker meer is. Dat het niet meer gaat over wat voor ontdekking hij is en welke verwachtingen daar vervolgens bij komen kijken. Regisseur Casper Vandeputte (1985) studeerde bijna tien jaar geleden af aan de Toneelschool Maastricht. Vandaag gaat zijn jongerenvoorstelling Bloedlink in première bij NTjong en DOX.

Hij kijkt met een liefdevolle blik naar de wereld, en houdt van een beetje anarchie, een beetje rauwheid. Althans, dat kun je concluderen als je zijn eerdere voorstellingen als The Family (vorig jaar) of The Summer of ’96 (2015) zag. Casper Vandeputte houdt ervan de boel een beetje op te schudden.

In Bloedlink zal dat niet anders worden: het verhaal speelt zich af tijdens een les maatschappijleer voor een probleemklas van een middelbare school. Het toneelbeeld bij aanvang: een keurig gestructureerd klaslokaal, uitzicht over het Amsterdam Science Park. Tomeloze troosteloosheid die bijna schreeuwt om anarchie. “In mum van tijd is dit een grote chaos,” belooft hij meteen.

Een lerares (Samora Bergtop) vindt een pistool in de tas van een van haar leerlingen en denkt zo eindelijk controle over haar klas te krijgen. “Wat doe je als je eindelijk eens de rust hebt om de les te geven die je wilt?” vraagt Vandeputte zich af. Op die manier kan hij alle hot topics uit het publieke debat op het toneel opvoeren. En dat onder het mom van een lesje maatschappijleer. “Maatschappijleer; is dat ook niet ultiem Nederlands?”

Vandeputte wil grote thema’s als afkomst, racisme en religie aansnijden. De personages – de jongeren in de klas – moeten levensecht zijn. “Ik wil dat je de mensen die je normaal op het plein voorbijloopt leert kennen.” De spelers haalde hij voor een groot deel uit het Utrechts talentontwikkelingshuis DOX. De spelersgroep fungeerde als klankbord voor de toneeltekst, en – zo bleek – voor alle frames, denkfouten en clichés waarvan hij zelf niet wist dat hij ze had. De eerste versie mocht bij zijn spelers dan ook op behoorlijk wat weerstand rekenen. “Waarom moet het nu over hoofddoeken gaan, vroeg een van de actrices. Waarom moet ik per se een hoofddoek om? Het publieke debat gaat daar wel over, maar heeft dat debat per definitie gelijk?”

Uit de repetitie van Bloedlink, foto: Julian Maiwald

Nog een voorbeeld: tegen het eind van de voorstelling zit een scène waarin de enige witte jongen uit de klas zich beklaagt over het feit dat alles tegenwoordig zo beladen is. “Op een gegeven moment zegt dat personage: jongens, ik mag toch wel een grapje maken, we mogen toch nog wel ergens om lachen? Als er nu een mannetje met een baard en een voorbinddildo op een skateboard de klas binnen komt rijden en met een hoog stemmetje uit de koran gaat citeren, mag ik daar dan om lachen?”

“Maar toen we tijdens de repetitie bij die scène belandden zei Faissel Asserti, een van de spelers, die zelf islamitisch is, dat hij elke keer zo boos om die scène wordt. Hoe kan het, vroeg hij me, dat zelfs als een welwillend iemand zoals jij z’n eerste impuls volgt en dan toch iets opschrijft dat mij echt pijn doet? En op dat moment schaamde ik me echt voor mijn eigen hoofd.”

Maar daarin zit wel de crux: de voorstelling moet vooral laten zien hoe ongelofelijk moeilijk het is om een goed gesprek met elkaar te voeren. “Het klinkt zo makkelijk: ‘laten we elkaar beter proberen te begrijpen en dan komt het wel goed.’ Maar in de praktijk is het gierend moeilijk. Ook na vijf weken repeteren kwamen wij nog op punten waarop we van elkaar dachten: denk jij er echt zo over? Ik ga jou nooit begrijpen.”

“En juist die uitspraak – ik ga jou nooit begrijpen – is heel belangrijk geworden. We leven in een wereld waarin we de ander absoluut nooit zullen begrijpen, omdat die voor iets staat of ergens in gelooft of iets heeft meegemaakt, wat ik nooit zal ervaren. De vraag is: hoe kan je dan toch, met al die moeilijke hobbels en mogelijke kwetsuren, samen met elkaar zijn?”

“Ik wil laten zien wat je allemaal moet slikken, hoeveel geduld en moed het vergt om nader tot elkaar te komen.” Dat is lastig, geeft hij toe. Onmogelijk misschien. “Maar dat is geen reden om het niet te doen.”


Bloedlink van Het Nationale Theater/NTjong en DOX.
Première: 24 februari 2018, HNT (Den Haag)
Te zien: Tournee t/m 19 april