Theater Metropolis #1
Door Het Nationale Theater, Trouble Man
Gezien 13 maart, Theater Kikker (Utrecht)
Te zien t/m 21 april (tournee)


Het Oranjecollege was ooit een probleemschool in een dito Haagse wijk, maar daar gaat dit schooljaar verandering in komen. De nieuwe directrice heeft haar zinnen gezet op het predicaat Excellente School, maar dat krijg je alleen met een uitstekende examenscore. Dus daar moet alles voor wijken.

Het uitgangspunt van Metropolis #1 roept meteen de terechte vraag op of het behalen van een dergelijk predicaat wel iets is wat je überhaupt zou moeten willen. Is een betrokken leeromgeving niet belangrijker dan een hoge examenuitslag? De ideologie stuit dan ook op verzet, onder andere van de nieuwe geschiedenisdocent (een sterke Mariana Aparicio Torres), en ook de goeiige conciërge (Stefan de Walle) zet er stilletjes vraagtekens bij. En ondertussen glijden de leerlingen één voor één steeds verder af in hun persoonlijke sores.

Metropolis #1 is de aftrap van een vierluik over het stedelijk leven, dat Sadettin Kırmızıyüz de komende jaren in coproductie met Het Nationale Theater maakt. Dit deel staat onderwijs op het programma – later volgen politiek, media en criminaliteit, hoewel nu al blijkt dat deze thema’s eigenlijk onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Het toneelbeeld (Sacha Zwiers) is een slim soort ineenpersing van een complete scholengemeenschap – met zowel directeurskamer, conciërgehokje, basketbalveld, schoolgang en klaslokaal.

Antoinette Jelgersma ontpopt zich, als de vervaarlijke directrice die een regime van rust, respect en regelmaat predikt, in meerdere mate tot een soort combinatie van Roald Dahls Bulstronk en Bordewijks Bint. Ze loopt de kantjes ervan af: plaatst leerlingen van havo naar vmbo om haar slagingspercentage op peil te houden en weigert leerlingen met goede resultaten te berispen als ze zich misdragen.

Kırmızıyüz neemt duidelijk stelling en keert zich tegen de prestatiegerichte benadering van het onderwijssysteem. De voorstelling is daar overigens wel heel evident is, het laat bepaald geen twijfel of de directrice volslagen fout zit.

Daardoor en door de veelheid aan problemen blijft de voorstelling te veel aan de vlakke kant. Het verhaal van Bram (Kaspar Schellingerhout) – een gesloten jongen die onlangs zijn vader verloor en genadeloos de grip op zijn leven verliest – lijkt in eerste instantie de hoofdlijn te worden, maar verzwelgt in allerlei vertakkingen, die stuk voor stuk interessant genoeg zouden zijn om een heel stuk aan te wijden. En dan zijn er allemaal rare details die de aandacht afleiden: de directrice die dwarsfluit speelt, de conciërge die met een recordertje een logboek opneemt, de dame van de jeugdhulp (die bovendien benoemt dat ze eigenlijk in een andere verhaallijn zit dan de rest).

Het meeste sympathie voel je voor de sullige conciërge, terwijl hij per saldo het meest eenduidige personage is en nauwelijks iets meemaakt. De problemen voltrekken zich om hem heen, maar het zijn er zo veel dat ze nergens de evenwichtige uitwerking krijgen die ze verdienen.

Zo voelt Metropolis #1 uiteindelijk een beetje als een doorsnee middelbareschooldag: af en toe zeker interessant, soms behoorlijk slepend, je proeft de goede intenties maar vaak heb je geen flauw benul waarom je iets voorgeschoteld krijgt. En hoe je ook je best doet, beklijven doet het nauwelijks.