Theatermaker Saman Amini (1989) vluchtte op elfjarige leeftijd vanuit Iran naar Nederland. Morgen gaat zijn voorstelling Samenloop van omstandigheden in première, tegelijk met de release van de gelijknamige cd met liedjes uit de voorstelling.

Amini belandde in een azc en kwam daar via Stichting De Vrolijkheid voor het eerst in aanraking met toneel. Uiteindelijk doorliep hij de toneelschool in Maastricht en maakte hij veelbesproken voorstellingen als Nobody Home en A Seat At The Table. Ook speelde hij eerder dit seizoen de rappende treitervlogger De Beer in The Nation van Het Nationale Theater.

Samenloop van omstandigheden stond twee jaar geleden als kort liedjesprogramma op theaterfestival De Parade. Nu heeft Amini het uitgebouwd tot volwaardige zaalvoorstelling. “Het is geïnspireerd op mijn ervaringen en die van de lotgenoten die ik in mijn leven ben tegengekomen, voornamelijk toen ik in Iran woonde. Het gaat over hoe je leert om te gaan met je verleden. Hoe zorg je ervoor dat het verleden je een duw in de rug geeft, in plaats van dat het je tegenhoudt?”

Hoe heeft het verleden jou een duw in je rug gegeven? ‘Op de toneelschool was taal bijvoorbeeld echt een probleem bij mij. Het was ook de reden waarom ik werd afgewezen op de andere toneelscholen. Maar ondanks dat het moeilijk was, en dat de stemdocent soms echt met handen in het haar zat, zijn we er toch gekomen. Het gegeven dat je bij een minderheid hoort, dat je in een krottenwijk hebt gewoond, maar nu toch een kans krijgt, maakt je op een bepaalde manier ook unstoppable.

Ben je je bewust van het feit dat je voor veel vluchtelingen in dit land een voorbeeld bent? ‘Steeds meer. Ik weet uit ervaring hoe belangrijk het is om positieve voorbeelden te hebben. Niet-witte Nederlanders op tv moeten toch meestal heel lief of kneedbaar zijn. Van die knuffelallochtonen. Ik ben gewoon mezelf. Ik ben een hele lieve jongen, maar ik kan me ook hard maken. Dat moet ook kunnen.
‘Als we echt diversiteit willen – en dan bedoel ik niet alleen maar het voldoen aan een bepaald percentage – dan is het belangrijk dat we divers zijn in de verhalen die we vertellen. In de voorstelling vertel ik bijvoorbeeld over een Perzische koning. Hoe vaak gaat het hier in het theater nu over de Perzen? Terwijl het een grote geschiedenis is, met veel invloed. Handenschudden bijvoorbeeld, komt van de Perzen.

Wat wil je met je voorstellingen bereiken? ‘Ik weet dat er heel veel kinderen uit een minderheid zijn gaan geloven in de labels die ze zijn opgelegd. Ik denk dat wij een heleboel lieve kids die een mooie bijdrage zouden kunnen hebben aan onze samenleving, roven van hun potenties. Ik ben een klein figuurtje daartussen, maar ik hoop op mijn manier wel iets bij te dragen.
‘Want laten we realistisch zijn: ‘ga terug naar je eigen land’ is geen optie. Ik ga nooit meer terug naar mijn eigen land, die jongen op straat ook niet, dat achtjarige meisje dat door een volwassen witte man een gesluierde baviaan wordt genoemd, óók niet. In 2050 is één op de drie Nederlanders een allochtone Nederlander. Wat gaan we dan doen?
‘Ik denk dat we een gezamenlijk verhaal missen, iets dat ons dezelfde kant op kan duwen. ‘Wilhelmus van Nassouwe, ben ik van Duitse bloed’? Dat geldt niet voor mij.

Wat zou dat voor verhaal moeten zijn? ‘Dat zit hem in het besef dat we het hier in Nederland zo fucking goed hebben. In sommige gemeentes krijg je bijvoorbeeld, als je niet genoeg geld verdient, een nieuwe bank als je oude kapot is. Daar is gewoon een budget voor. Dat vind ik een krachtig iets. Mijn boodschap is heel positief: dat we ondanks alle shitzooi in een prachtig land wonen.


Samenloop van omstandigheden van Saman Amini / Paradiso Melkweg Productiehuis / Black Sheep Can Fly. Vandaag en morgen (première) in Bellevue, tournee t/m 4/6, dan op Oerol (Terschelling).