Theater The Mountaintop
Door Senf, De Meervaart
Gezien 5 oktober 2018, Het Nationale Theater (Den Haag)


Op de avond voor zijn dood vindt Martin Luther King zichzelf terug in een aftandse motelkamer in Memphis, Tennessee. Hij is alleen, alleen met al zijn idealen, met alles wat hij wel en niet bereikt heeft, alleen ook met zijn twijfels. De komst van een brutaal kamermeisje vormt een welkome afwisseling in zijn eenzame verveling. Hij bietst een sigaretje van haar en ze raken aan de praat – over zijn idealen, twijfels en toekomstdromen.

In The Mountaintop zien we een weifelende, onzekere, woedende, aftastende, kortom, een menselijke Martin Luther King. Geen geïdealiseerd, zelfverzekerd beeld van een strijder voor gelijke rechten, maar een eenzame, in zichzelf gekeerde tobber, die jonge kamermeisjes verleidt en zichzelf bij vlagen grootser en belangrijker vindt dan anderen. Niks menselijks is hem vreemd.

Toneelschrijver Katori Hall heeft in haar onderwerpen – wel of geen snor, koffie of thee – duidelijk voor het kleinmenselijke gekozen als ingang om de icoon weer te geven, maar ze is daar wel erg volhardend in. Het zorgt ervoor dat de dialoog tussen Dennis Rudge en Joy Wielkens vaker statisch gekibbel dan vurig drama is. Jammer, want het zijn twee sterke spelers die eigenlijk een spannende verleidingsdans met elkaar aangaan, maar nu voortdurend ingesnoerd worden door hun expliciete dialoog.

De motelkamer is nauwkeurig gereconstrueerd, compleet met regen en onweer, en ook de spelregisters blijven zo naturel als wat. Als blijkt dat het kamermeisje in kwestie niet zo maar een kamermeisje is, maar een engel, gestuurd door God, ontpopt The Mountaintop zich tot een magisch-realistisch werk, met de engel als bovennatuurlijk element in een verder rigide realistische setting.

Maar dit alles wordt pas halverwege duidelijk, als het kamermeisje haar engelenstatus verraadt en het stuk – dat tot dan toe behoorlijk aan het trekken was – eventjes opleeft. De toneeltekst breekt dan eindelijk uit zijn stugge vorm, en verrast: er wordt zo waar eventjes met God getelefoneerd, omdat Martin Luther King weigert de volgende dag te sterven. Daarvoor heeft hij nog te veel te doen, vindt hij zelf, en kom op: kan God voor hem niet een uitzondering maken? Hij is tenslotte Martin Luther King.

Die God is overigens een zwarte vrouw die als ze niet op haar vaste nummer te vinden is, ook mobiel bereikbaar is.

Een interessant gedachtenexperiment: wat zou je vragen als je de avond voor je dood oog in oog komt te staan met de engel die je meeneemt naar de andere kant? The Mountaintop formuleert daar helaas geen originele antwoorden op. Als King haar smeekt om nog een paar daagjes respijt, wordt kleinmenselijk eerder kleinzielig en verliest de toch al ongefocuste tekst al haar belang.

Uiteindelijk krijgt King uiteraard zijn zin niet, de volgende dag zal hij, trouw aan de geschiedenis, op het balkon van het Lorraine Motel worden doodgeschoten. Wat hij wel krijgt is een sneak preview van de toekomst. In een sterk muzikaal slotakkoord benoemt Wielkens hoe Kings werk na zijn dood wordt voortgezet. De estafette om gelijke rechten is een wedloop die tot op de dag van vandaag gevoerd wordt.