Theater De Indië Monologen
Door Theaterbureau De Mannen, Impresariaat Koperen Kees
Gezien 8 oktober 2018, Het Nationale Theater (Den Haag)


Ellen Deckwitz herkent mensen met een Indische achtergrond aan twee dingen: hun drukke gesticuleren als ze aan het praten zijn, en aan alles wat ze niet zeggen terwijl ze zo druk gebarend aan het praten zijn.

Zelf vertelt ze overigens een openhartige, persoonlijke familiegeschiedenis, en houdt daarbij bijna voortdurend haar handen op haar rug. Ze is strak geregisseerd, geeft ze meteen toe.

Deckwitz vertelt hoe ze uiteindelijk op vijfentwintigjarige leeftijd – omdat haar ouders het niet deden – ze zichzelf maar heeft leren praten. Of eigenlijk, hoe ze destijds door haar vriend min of meer in de val werkt gelokt en bij een psycholoog belandde.

Regisseur Bo Tarenskeen vroeg een grote groep prominente Nederlanders met Indische banden, zich tot de geschiedenis van Nederlands-Indië te verhouden. Hij daagde ze daarbij uit voorbij te gaan aan de nostalgie, de heimwee en de liefde – en ook te zoeken naar de pijnpunten en de kritiek. Het is mooi dat er, zeventig jaar na de onafhankelijkheid van Indonesië, door middel van dit soort intieme theateravonden invoelbaar wordt gemaakt hoe de koloniale geschiedenis nog steeds doorwerkt op de generaties van nu.

Tarenskeen regisseerde een avond verteltheater in alle soberheid. De monologen worden afgewisseld met muziek van zangeres Astrid Seriese en gitarist Erwin van Ligten.

Willem Nijholt vertelt vanaf papier twee anekdotes uit zijn jeugd op Java. Verteld vanuit het perspectief van een kind zijn het ‘spannende avonturen’, over een oppas die een goedaardige moordenaar bleek, en hoe Nijholt op zijn verjaardag oog in oog kwam te staan met een giftige witbuikslang. De blauwe spaan die hij voor zijn verjaardag kreeg redde zijn leven. Inmiddels is hij ruim tachtig jaar verder, heeft hij geen blauwe spaan meer maar houdt een blauwe wandelstok hem op de been.

Yvonne Keuls speelt in haar monoloog een man die het niet lukt de oorlog achter zich te laten: eerst omdat zijn moeder hem voortdurend haar ernstige, door Japanners toegebrachte verminking verwijt, later omdat hij het zelf niet meer los kan laten. Ze toont hoe, ondanks verwoede pogingen het verleden te laten rusten, de geschiedenis altijd doorwerkt, jaar op jaar, generatie op generatie.

Programmamaker Sarah Sluimer schetst in een persoonlijke anekdote het harde temperament van haar moeder, tantes en grootmoeder. Nu ze zelf een kind heeft is ze vastbesloten daar anders mee om te gaan. Ze wil een Afsluitdijk zijn, zegt ze, en het water van al die generaties, van honderd jaar ontworteling, tegenhouden. Maar, wat blijkt, de ellende met die Indische genen is: een fatsoenlijke Kue lapis kan ze niet bereiden, maar die hardheid zit haar natuurlijk weer wél in de genen.

Zo vertellen in De Indië Monologen steeds vier uiteenlopende gasten over hun Indische roots. Elke avond is er een wisselende samenstelling van sprekers te zien. Nijholt en Deckwitz zijn donderdag te gast in de Kleine Komedie, samen met schrijfster Marion Bloem en journalist Herman Keppy. Vrijdag staan politica Mei Li Vos, acteur Thom Hoffman, schrijver Reggie Baay en schrijver/columnist Theodor Holman op het programma.