Theater Iemand die slaapt
Door BOG, Het Zuidelijk Toneel
Gezien 6 december 2018, Theater De Nieuwe Vorst (Tilburg)


Iemand die slaapt gaat over een mens die zich, zonder aanwijsbare reden, terugtrekt uit het dagelijks leven. Iemand die onbeweeglijkheid als hoogste doel verheven heeft. Op zoek naar “een gelukzalig terzijde, een veelbelovend vacuüm waarvan je niks verwacht.”

Theatercollectief BOG bewerkte het boek Un homme qui dort (1967) van Georges Perec tot een ingetogen, poëtische theaterpartituur (eindregie: Erik Whien). In hun sobere, vooral frontale speelstijl en hun ritmische, literaire idioom herkennen we de signatuur van BOG-leden Judith de Joode, Benjamin Moen, Sanne Vanderbruggen en Lisa Verbelen.

Ze hebben Perecs tekst ingekort en licht geactualiseerd, zonder daarbij al te veel invulling aan het leven en de omgeving van het personage te geven. Dat maakt – in combinatie met de consequente jij-vorm van de tekst – enerzijds dat je je er als toeschouwer sterk mee verbindt, anderzijds versterkt dat het gevoel dat dit personage alle binding met zichzelf en het leven kwijt is.

Prachtig is hoe het vierkante witte podium op een bepaald moment begint te draaien – per saldo een subtiele, overzichtelijke verandering, maar in relatie tot de allesoverheersende soberheid ervoor creëert het een haast gekmakende dynamiek. Geen wonder dat dit personage de wereld niet aan wil gaan.

Het ritme van de tekst wordt versterkt door slagwerker Nina de Jong, die aan de zijkant live een verontrustend geluidsdecor verzorgt. Haar ritmes lijken in eerste instantie de maatschappij te vertegenwoordigen, de buitenwereld om het personage heen, maar gaandeweg leek het steeds meer de eigen binnenwereld – een doorlopende maalstroom aan gedachten, ideeën en angsten – die voortdurend doordendert. En daar ontsnap je niet aan.

Niettemin eindigt deze voorstelling in een voorzichtige, maar hoopvolle toenadering tot die wereld waarvan het zo verleidelijk is je ervan af te keren – tot het publiek, in dit geval. “Kijk naar ze! Ze zijn met duizenden!” En dan het eenvoudige, maar veelbetekenende: “Je bent bang. Je wacht.”