Theater De Moraalridder
Door Toneelgroep ECHO
Gezien 21 november 2018, Theater Kikker (Utrecht)


Pas op, want het gaat leuk worden, waarschuwt Lotte Dunselman ons bij aanvang. “U kunt met ons lachen en wij lachen terug.” Maar haar tegenspeler Anna Schoen, die zich ondertussen achter een houten paneel alvast in strijdvaardige pose manoeuvreert, heeft andere plannen met deze voorstelling: die heeft een potje overtuiging in petto waarmee ze haar publiek met flink wat morele gewetenskwesties hoopt te confronteren.

Toneelgroep ECHO wil het hebben over moralisme. Maar zoals dat gaat bij echt wezenlijke zaken, wordt het al snel een rommeltje als je het erover hebt. Een sterk verhaal verliest zich in pietluttigheden en bijzaken, een vurig betoog verzandt in een persoonlijke aanval – en al snel schiet je je doel voorbij en vind je jezelf terug in een strijd waarbij het er niet meer om gaat wat je zegt, maar hoe hard je het zegt.

Aan Schoen de ondankbare, impopulaire rol van de moraalridder, ‘het grotere gelijk’. Maar het is gemakkelijker (en waarschijnlijk minder confronterend) een moralist te haten dan te omarmen. Moralisme is niet sexy, bijt haar ‘gezel’ Dunselman haar toe terwijl ze het publiek verleidt met bier en pizza.

Terwijl Dunselman gaandeweg steeds stugger wordt, wordt Schoen menselijker als haar moralisme barstjes begint te vertonen: het blijkt dat ze twee kinderen op de wereld heeft gezet, rustig het vliegtuig pakt naar Costa Rica voor een retraite en eigenlijk vooral heel eenzaam is met haar allesoverheersende morele kompas.

Met vrolijke anarchie ontspoort deze montagevoorstelling waar je bij staat. Uiteindelijk verruilt Schoen haar opgeheven vuist voor een ongemakkelijke poging tot verleiden. En niet zo zeer in die (uiterlijke) verleiding, maar in de kwetsbaarheid die ze hier aan de dag legt, wil je ineens wel naar haar luisteren.

Misschien is kwetsbaarheid wel de sleutel tot begrip – voor beide kampen. Als je dan zo nodig een moraal uit de voorstelling wil destilleren tenminste.