De Best of Fringe Tour toonde gisteren in Theater Bellevue het beste van ‘dat waar je niet op zit te wachten’. Deze editie laat op uiteenlopende wijze zien hoe het thema identiteit speelt onder de jonge theatermaker van nu.

Tijdens Amsterdam Fringe Festival in september waren, verspreid door heel de stad, ruim vijfenzeventig eigenzinnige dans- en theatervoorstellingen te zien. Slogans als ‘Alles waar je niet op zit te wachten’ en ‘Elf dagen kunst / elf dagen kut’ markeerden het tegendraadse karakter van wat elk jaar weer een van de spannendste theaterfestivals voor nieuwe makers is.

Twee van die performances zijn nu te zien tijdens de Best of Fringe Tour: Neon van danscollectief Körper en Song of the Sisters van de King Sisters.De voorstellingen gaan over identiteit en hoe we niet te reduceren zijn tot een of enkele van onze eigenschappen,” vertelt artistiek leider Aukje Verhoog in haar welkomstwoord.

Het is interessant te zien hoe Körper het thema vanuit een maatschappelijke insteek behandelt, terwijl King Sisters het juist dicht bij zichzelf zoekt. Neon begint in ultieme sereniteit. Dansers Nanna Hanfgarn Jensen en Leon Emil Franzke verbeelden, in een rustgevend geluidsdecor van fluitende vogeltjes, een ultieme harmonie. Ze bewegen simultaan of versmelten bijna tot één bewegend lichaam.

Dan volgt een harde overgang, een pulserende soundtrack verdringt de natuurlijke rust en de dansers meten zichzelf een strak pak aan. Ineens heeft hun simultane choreografie niets harmonieus meer, maar gaat er een dwingend, ophitsend gejaag van uit. In een in intensiteit toenemende, zeer strak uitgevoerde routine zie je twee mensen die proberen een ritme aan te houden waarvan al snel duidelijk is dat het eigenlijk onhoudbaar is. Gaandeweg zakken ze door hun enkels en vallen ze op de grond, maar ze herstellen zich, slepen zichzelf overeind, steeds wankeler en wanhopiger.

Neon is een puntgaaf uitgevoerde, zeer spannende performance die harde kanttekeningen plaatst bij het kapitalisme – dat ze uittekenen als een systeem waarbij falen en presteren, onderdrukken en overheersen, genadeloos je identiteit bepalen.

In de pauze gaf Rikkert van Huisstede op de trappen van de foyer een sneak-preview van zijn voorstelling Boys Won’t Be Boys, die dit najaar in Bellevue te zien zal zijn. Van Huisstede – die op dit moment ook in de halve finale van het Amsterdams Kleinkunst Festival staat – geeft een spannend voorproefje van zijn theatrale onderzoek naar mannelijkheid. “Het is maar een klein hokje, waar je heel makkelijk buiten valt,” legt hij uit, terwijl hij zelfverzekerd, in een jurk gekleed, zijn publiek toespreekt. Van Huisstede is een innemende performer, en durft zijn persoonlijke urgentie aan een breed maatschappelijk engagement te verknopen.

Ook de King Sisters onderzoeken hun identiteit in hun persoonlijk egodocument Song of the Sisters. De drie zussen – Marthe, Annelie en Joske Koning – zoeken elk hun autonomie ten opzichte van elkaar. Maar hoe ontwikkel je je eigen identiteit zonder de verbinding met de ander te verliezen?

(Tekst gaat verder onder de afbeelding.)

‘Song of the Sisters’ van King Sisters, foto: Annelies Verhelst

Net als Körper beginnen ze in een staat van harmonie: de voorstelling vangt aan met een onverstaanbare jabber-compositie, die meteen duidelijk maakt dat wat voor de buitenwereld onbegrijpelijk is, zij bij elkaar feilloos aanvoelen en begrijpen. Maar langzaam verglijdt de melodieuze, abstracte klanktaal in een competitief spel van tegen elkaar opbieden. En laten we die taal nou allemaal wél verstaan.

De zussen houden spreekbeurten over elkaar, vertellen anekdotes, doen korte acts en sluiten ondertussen voortdurend wisselende bondjes met elkaar om de ander te ontregelen. Hoewel de persoonlijke inzet mooi en potentieel spannend is, blijft Song of the Sisters een te particuliere montage van aanzetjes, die steeds te vroeg worden afgekapt om echt gevaarlijk te kunnen worden. Doordat ze de neiging hebben te veel op elkaar gericht te zijn en het publiek daarbij te vergeten, sloeg de humor ook vaak dood. Ik kan me voorstellen dat deze performance zich beter leent voor een intiemere setting.

Körper laat zien hoe het dwingende kapitalisme onze identiteit bepaalt, de King Sisters proberen zowel met elkaar als ondanks elkaar, zichzelf te zijn en Rikkert van Huisstede toont hoe de maatschappij vastomlijnde hokjes voor iedereen paraat heeft, en doet alvast een aanzet tot de broodnodige ontschotting. Zo is deze editie van de Best Of Fringe Tour niet alleen een aangename eerste kennismaking met nieuwe makers, maar ook een uitdagend en inhoudelijk programma geworden.


Gezien: 11 februari 2019, Theater Bellevue (Amsterdam)
Meer informatie en kaartverkoop: amsterdamfringe.nl