Theater Een goed mens
Door Hummelinck Stuurman Theaterbureau
Gezien 21 maart 2019, Theater De Maagd (Bergen op Zoom)


Soms is het tijd om iets af te sluiten, en dat is niet altijd gemakkelijk. Op zijn laatste werkdag als psychiater – zijn kantoor bestaat inmiddels uit een grote muur aan verhuisdozen –  staat er ineens toch een cliënt voor zijn neus: “Ik denk dat ik aan het verdwijnen ben.”

Een goed mens is de laatste toneeltekst van Flip Broekman, die begin dit jaar onverwacht overleed (zie kader). Niet veel later zag Aart Staartjes zich om gezondheidsredenen genoodzaakt terug te trekken uit het project – slechts een paar weken voor de première. Die werd uitgesteld en Staartjes werd vervangen door Jules Croiset, die nu tegenover Victor Reinier op scène staat. Het pakt mooi uit. Croisets ingetogen spel met die kenmerkende, trefzekere dictie is een mooie tegenpool van het meer gejaagde, balorige spel van Reinier.

Gaandeweg blijkt die laatste werkdag van de psychiater niet op zichzelf te staan: dagelijks probeert hij definitief afscheid van zijn kantoor te nemen en terug te keren naar zijn vrouw. Maar zoals het zijn cliënt maar niet lukt zijn toekomst tegemoet te treden, lukt het hem niet te aanvaarden dat de meeste toekomst achter hem ligt. Een mooi sentiment.

Ondanks het leeftijdsverschil van veertig jaar, vinden ze elkaar in het wegvluchten voor een volgende stap – en dat blijkt al snel minder toevallig dan aanvankelijk het geval lijkt. In elkaars overeenkomsten zien ze een echo van zichzelf, ze verachten elkaar omdat ze hetzelfde, herkenbare gebrek aan initiatief aan de dag leggen.

Broekman schetst op originele wijze hoe je met jezelf in het reine dient te komen, alvorens je een bepaalde levensfase achter je kan laten. Het is een potentieel interessante exploratie naar de parellellen tussen twee levensfases, waar een vrij deterministisch wereldbeeld uit spreekt. Broekman creëerde een universum waarin er voortdurend iets sluimert, iets niet helemaal lijkt te kloppen. Hij speelt een slim spel met het perspectief van de toeschouwer: je vraagt je voortdurend af wie van deze twee personages uiteindelijk het hoofdpersonage is – iets wat misschien onbelangrijk lijkt, maar gaandeweg de betekenis van alle dialoog doet kantelen. Het is jammer dat een en ander uiteindelijk te expliciet wordt benoemd.

Ook blijft het ingewikkeld om mee te voelen met personages die zo weinig sympathie opwekken. Zowel psychiater als cliënt zijn – ondanks wat ze elkaar en zichzelf voorwenden – per saldo uitgesproken egocentrisch, seksistisch en apathisch. Dat ze het met elkaar gaandeweg wel kunnen vinden is wat dat betreft begrijpelijk.

Johan Doesburg plaatst een weinig verrassende regie tegenover het praatstuk dat Broekman afleverde. Mede door de opbouw van de afzonderlijke scènes, die steeds nagenoeg hetzelfde is, maakt dat Een goed mens een onnodig statische kijkervaring.


FLIP BROEKMAN (1954-2019): Flip Broekman schreef dertig toneelstukken, die onder meer zijn opgevoerd door Toneelgroep Amsterdam, Theatergroep Carrousel en Hummelinck Stuurman Theaterbureau. Als liedjesschrijver werkte hij met grote namen als Adèle Bloemendaal, Jenny Arean, Lenette van Dongen en cabaretgroep Don Quishocking. Ook schreef hij sketches voor televisieprogramma’s als Sesamstraat en Het Klokhuis. Broekman overleed onverwacht op 20 januari. Hij is 64 jaar oud geworden.