Theater Merkel
Door Nineties Productions, Orkater
Gezien 11 april 2019, Theater Rotterdam


Je denkt bij Angela Merkel niet direct aan een heroïsche protagonist waar je een opera omheen bouwt. Op het eerste oog leent ze zich nou niet bepaald voor een dramatische verheerlijking. Maar in Merkel zet Nineties Productions de ‘grijze muis’ op een sokkel, met als resultaat een satirisch-geëngageerde voorstelling die eindigt in een oprecht pleidooi voor radicale nuance.

De voorstelling opent met een live-documentaire waarin de spelers in overdreven ernst reflecteren op het maakproces. Het contrast tussen de ijdele toneelspelers en de ingetogenheid van hun onderwerp is treffend.

Pas na een dik half uur komen ze achter het decor vandaan en wordt de opera ingezet. Die draait om misschien wel een van de bekendste toespraken uit haar kanselierschap: de “Wir schaffen das”-speech, over de Duitse vluchtelingenopvang in 2015.

Merkel (Benjamin Moen) wordt in de aanloop van de speech geteisterd door koortsdromen en achtervolgd door spoken uit haar verleden. Een herinnering – alleen in een Berlijnse sauna, op de avond dat de Muur viel – werpt haar terug op haar oorspronkelijke idealen, waarna ze wordt geconfronteerd met Helmut Kohl – die haar de politiek in hielp en van wie zij zich later distantieerde – en een flirtende Poetin (Annelinde Bruijs). De overijverige stagiaire Sannah Aukes speelt ondertussen het koor en figuranten. Uiteindelijk werpt een uitgemergeld Europa (Yannick Noomen) zich aan Merkels voeten – “Mutti!” – om in een dramatische slotscène te sterven.

De ‘elektro-opera’ is, ondanks de wel erg obligate satire, werkelijk prachtig. Nog mooier is de scène daarna, als de spelers aan de ironie voorbijgaan en zichzelf geconfronteerd zien met hun eigen voorstelling. Want wat gebeurt er als je het anti-spektakel op een sokkel zet? Dan keert het zich tegen je. Als ze zichzelf uiteindelijk ook wezenlijke vragen stellen over hun eigen kunstenaars- en burgerschap, wordt Merkel – die inmiddels het theater al briesend verlaten heeft – pas echt op de sokkel gezet die ze verdient.