Theater Smoeder – 15 jaar later
Door mugmetdegoudentand
Gezien 24 maart 2019, Theater Bellevue (Amsterdam)


Vijftien jaar geleden maakten Marcel Musters en Maria Goos de veelgeprezen theatervoorstelling Smoeder, over hun overleden (Brabantse) moeders. Inmiddels zijn ze vijftien jaar verder, zijn hun moeders ‘vijftien jaar doder’. Wat heeft die periode hen gebracht?

Vlak na de dood van Musters’ moeder in 2002, gingen hij en Goos wekelijks uiteten bij een Thais restaurantje bij de Nieuwmarkt, om over hun moeders te praten. Goos’ moeder was inmiddels al achttien jaar dood: “beter te vroeg als te laat”, zeggen ze dan in Brabant.

Het toneelbeeld is een soort combinatie van dat restauranttafeltje (met een kaarsje en een dampende pot thee) en het repetitielokaal van mugmetdegoudentand (met stapels uitgeprinte e-mails en toneelscripts-in-wording). Het onderstreept het karakter van deze voorstelling: het is een voortdurende zoektocht, een gesprek dat niet afgerond zal zijn op de premièredag.

Dat is geen zwaktebod, maar juist waarin de voorstelling haar kracht vindt. Met dat terloopse karakter scheppen Musters en Goos een ontroerende intimiteit, waardoor de overdenkingen over hun moeders heel dichtbij komen: vaak voelt het alsof je zelf ook bent aangeschoven. Het is daardoor niet moeilijk je eigen situatie te spiegelen aan wat er te zien is.

Zeer treffend zijn de vele portretjes waarin Musters en Goos hun respectievelijk Tilburgse en Bredase moeder vertolken, die al keuvelend aan een tafeltje reflecteren op hun levens en commentaar geven op hun inmiddels volwassen kinderen met dito problemen. Die problemen worden niet vermeden: Musters vertelt openhartig over het verlies van Jeroen Willems, Goos over haar scheiding met Peter Blok, die haar zwaar viel. Inmiddels koestert ze haar krassen en butsen.

In de combinatie van universele ontroering en Brabantse banaliteit wordt dit gesprek heel troostrijk. Wat de afgelopen vijftien jaar hen nu precies aan inzichten heeft opgeleverd blijft onduidelijk, maar dat de zoektocht naar hoe je je tot je ouders verhoudt nooit definitief is, wordt mooi invoelbaar.