Theater Gevangenis Monologen 2
Door Ideefix
Gezien 10 mei 2019, Bijlmerbajes (Amsterdam)


“Ik zit zoals ik wil zitten. Niemand bepaalt wat ik wel of niet mag doen.” Dat zegt Jack, wanneer hij ‘zit’ in de Bijlmerbajes, veroordeeld voor een uit de hand gelopen roofoverval op een buurtbewoner. De jongen met wie hij dat deed werkt inmiddels als detentiecoach, probeert vanuit die rol Jack op het rechte pad te krijgen. Maar de woede en frustratie spat van Jacks gezicht; voor hem geen multomap met daarop in betuttelend vetgedrukte letters ‘mijn re-integratie map.

Herman Koch en Christine Otten bewerkten dit op waarheid gebaseerde verhaal voor toneel: in een afwisseling van realistische dialogen en monologues intérieurs bevraagt deze voorstelling hoe iemand van zijn eigen achtergrond kan loskomen. Jack moet niet alleen ontsnappen aan zijn milieu, maar ook in het reine komen met zijn eigen handelen.

Het realistische spel werkt goed in de intieme setting van het oude gymlokaal in de voormalige Bijlmerbajes. En ondanks dat Kasper Kapteijn soms wat onhandige regiekeuzes maakt (sommige mise-en-scènes zijn te statisch of verhinderen het zicht op de spelers, de koptelefoons maken de dialogen vaak onnodig afstandelijk en het slotlied was een ronduit potsierlijke stijlbreuk), raakt de levensecht opgeschreven toneeltekst wel degelijk.

Dat komt zeker ook door het eerlijke en liefdevolle spel van Birgit Schuurman, Hamda Belgaroui en met name Mingus Dagelet, die als Jack gevaarlijk en kwetsbaar durft te zijn. Met veel compassie voor zijn personage vertolkt hij diens grillige levensloop: een jongen die zich uiteindelijk zo verraden voelt door de maatschappij dat hij, eenmaal op vrije voeten, vooral terugverlangt naar zijn cel. Dagelet speelt een technisch zeer gecompliceerde rol vol emotionele uitbarstingen, en doet dat afwisselend beheerst en onbehouwen.

Zo stelt deze voorstelling, zonder moralistisch of zelfingenomen te worden – want de grens tussen goed en kwaad blijft voortdurend diffuus – wezenlijke vragen over verantwoordelijkheid nemen. Voor anderen, maar zeker ook voor jezelf.