In hun verstilde Paradevoorstelling Slumberland stellen Stan Vreeken en Jorn Heijdenrijk de dood voor als Barbapapa. “De dood verschijnt telkens als iets anders.”

“Come to Slumberland, a magic place that’s only just for you,” zingt Stan Vreeken bij binnenkomst. “Where everything you wish for will come true.” Het is een van de weinige Paradevoorstellingen die niet op de lach gemaakt is, maar waar sentiment en poëzie elkaar op prachtige wijze versterken. De voorstelling is een melancholische afwisseling van slaapliedjes en volksverhalen over de dood. Het levert een kwetsbaar theatermonument op, een welkom moment van bezinning tussen het voornamelijk uitzinnige Paradevertier.

Slumberland verwijst naar het schemergebied tussen slapen en waken. Slapen en de dood hebben immers veel met elkaar te maken, vertelt Vreeken na de voorstelling. “Ik ben zelf best wel bang om te slapen. Misschien is dat wel een vorm van doodsangst.”

“Toen ik een half jaar oud was overleed mijn tweelingbroertje,” vertelt hij. “Ik heb in mijn leven veel te maken gehad met de dood. Iets daarvan resoneert altijd in mij.”

“Het kinderlijke is een groot thema in de voorstelling, het mystieke en het sprookjesachtige van de dood. En op een gegeven moment moest ik wel kleur bekennen. Het gaat voor mij niet over de dood als abstractie, maar over m’n broertje. Het is zowel verdriet als een soort verzoening.”

“Ik heb geen levende herinnering aan hem. Het is me verteld dat er ooit een broertje was. Daar zit natuurlijk heel veel gevoel bij, maar het zijn geen directe gevoelens van jezelf. Dat verklaart ook de sprookjesachtigheid van de voorstelling. Het zit in het schemergebied tussen fantasie en werkelijkheid.”

Heijdenrijk: “Maar we wilden dat het meer werd dan alleen het sentiment. Die sprookjes en die grimmigheid daarin, zijn allemaal eeuwenoude volksverhalen. Die zijn ontstaan vanuit een soort amusement, of verpozing.”

Stan Vreeken tijdens ‘Slumberland’, foto: Anne van der Schoot

Op de vraag of hij bang is voor de dood, antwoordt Vreeken: “Ik vind niet zo zeer de dood, maar het bestaan zelf soms echt afschrikwekkend. De onherroepelijkheid van de dingen, dat alles maar doorgaat, vind ik een angstaanjagend idee.”

“Ikzelf hou me niet a priori bezig met de dood,” zegt Heijdenrijk. “Ik draag het mee, want het maakt deel uit van je driften. En misschien is mijn luchthartigheid eigenlijk een vorm van afstand bewaren. Maar het besef dat je hier niet heel lang mag verpozen, zet je ook aan om dingen te doen.” Vreeken vult aan: “Dat je denkt: laat ik een cake bakken of gaan kamperen.”

Een voorstelling over de dood is niet per se iets waar de Paradebezoeker meteen op afkomt, kwamen ze achter. Op het festivalterrein verleiden ze de toeschouwer dus vooral met de muziek. Als rattenvangers van Hamelen – een sprookje dat ook in de voorstelling terugkomt – lokken ze toeschouwer de tent in.

Jorn Heijdenrijk tijdens ‘Slumberland’, foto: Anne van der Schoot

Heijdenrijk: “Als mensen me vragen waar de voorstelling over gaat, zeg ik: ‘Het is een hele zachtmoedige voorstelling over het leven.’ Ik vind die omkering heel aangenaam. Het leven is een heel wankelmoedig iets, een grote balanceer-act. Als je naar links kijkt, heb je heel andere vergezichten dan wanneer je naar rechts kijkt, en dan denk ik: het is toch wel uniek wat we hier met z’n allen beleven. Maar misschien is dat ook weer mijn panisch optimisme.” 

Vreeken: “René Gude zei in een interview over zijn dood: ‘Het is goed dat het leven doorgaat, maar het is zo jammer dat ik er dan niet meer bij ben.’ Die acceptatie, waarin ook het verdriet mag bestaan, vind ik heel mooi. Je hoeft je niet te verzetten tegen het feit dat je er op een gegeven moment niet meer bent. Ik ben door het maken van deze voorstelling wel iets meer gerustgesteld.”

“Als ik aan de dood denk, denk ik aan een Barbapapa. De dood is telkens iets anders. De ene keer is hij een soort dief in de nacht, soms is hij heel zachtaardig en hij kan ook gruwelijk zijn. Misschien vind ik het ook prettig om de dood als Barbapapa te benoemen, om het idee dat ‘ie mijn broertje is komen halen, iets draaglijker te maken. Dat vind ik toch een aangenamer beeld dan een man in een zwarte cape.”


Slumberland van Stan Vreeken en Jorn Heijdenrijk / Tijdelijke Samenscholing, 21 t/m 25 augustus op de Parade Amsterdam, Martin Luther Kingpark. De muziek van de voorstelling is ook te beluisteren via Spotify.