Louis d’Or – René van ’t Hof

voor zijn rol in Eindspel bij Theater Rotterdam

In Eindspel toont René van ’t Hof als Clov iemand die tegelijkertijd wil blijven en wil weggaan. Al in de perfect uitgekiende, uitgerekte openingsscène waarin hij de ramen opent, zien we de onmacht en het eindeloze geduld van zijn personage. Het is een treffend beeld: Clov brengt lucht in de voorstelling, maar biedt daarmee geenszins antwoord op de verstikking.

Tegenover het ingeleefde spel van Hans Croiset zet René van ’t Hof een vervreemdende, fysieke theatertaal, waarbij het voortdurend diffuus is of hij heimelijk genoegen schept uit zijn repetitieve handelen, of dat hij genadeloos ten onder gaat aan de zinloosheid waarvan zijn bestaan omgeven is. Het is acteerwerk om van te smullen. Hij verstaat als geen ander de kunst van de ultieme controle over het lichaam. De kleinste bewegingen betekenen bij hem een aardverschuiving in de voorstelling. In zijn beheerste vertolking doet Van ’t Hof bijna het onmogelijke: hij verenigt het onbedaarlijk komische en het onnoemlijk treurige met elkaar.

Met zijn ongrijpbare spel en oneindig veel compassie naar Hamm, is Clov het personage waarmee je je verbindt en die je tegelijkertijd niet helemaal begrijpt (of helemaal niet begrijpt). Dichterbij een mens kun je haast niet komen.


Louis d’Or – Victor IJdens, Jesse Mensah, Felix Schellekens en Romijn Scholten

voor hun rol in Weg met Eddy Bellegueule bij Toneelschuur Producties

Het zinderende acteurscollectief van Weg met Eddy Bellegueule – Victor IJdens, Jesse Mensah, Felix Schellekens en Romijn Scholten – knalde van begin tot eind van de toneelvloer. Hun liefdevolle spel is wars van elke vorm van ijdelheid. Met bakken compassie schakelen ze voortdurend tussen de verschillende personages, en scheppen zo een rijkgeschakeerd en meerlagig beeld van het milieu waarin Eddy is opgegroeid – dat hij verafschuwt maar waaraan hij zich tegelijkertijd altijd sterk verwant voelt.

De emotionele vertolking van deze vier jonge spelers legt daarbij de nadruk op de worstelingen die de levens van deze personages beheersen, en die ze niet in de laatste plaats met zichzelf en hun eigen beperkte denkkaders voeren. Daarnaast weten ze met lichtvoetig, energiek spel bovendien het voor opgroeiende jeugd zo kenmerkende gevoel van spanning, ongeduld en beloftes, haast tastbaar te maken.

De grote kracht ligt hierbij uitdrukkelijk niet in de individuele acteerprestatie, maar juist in de onvoorwaardelijke onderlinge overgave. De vier spelers zijn volledig van elkaar afhankelijk en daardoor ontstijgt ieder van hen aan zichzelf. Zo nemen ze elkaar – en de zaal – onontkoombaar mee in alle pijn, verdriet en voorzichtige glimpjes van hoop.


Theo d’Or – Lotte Dunselman

voor haar rol in De Poolse bruid bij het Noord Nederlands Toneel en tgECHO

“Het voelt goed,” zegt het personage Anna, “even in iemand anders glijden. Even iemand anders zijn.” In De Poolse bruid laat Lotte Dunselman haar personage langzaam ontdooien. Van een vrouw in totale verstarring transformeert ze tot een integer en sensitief personage dat een zeer breed scala aan emoties beleeft.

Samen met haar rotsvaste tegenspeler Paul van der Laan, danst ze de vertelling door de ruimte. Soms zoekend naar de choreografie, maar altijd met een grote toewijding en vol overgave. Twee karakters in een spel van afstand en nabijheid; een flinterdunne, maar o zo waardevolle harmonie – vol ingehouden compassie en gereserveerd geluk.

Met haar uiterst precieze tekstbehandeling maakt Dunselman de muzikaliteit van de tekst hoorbaar en voelbaar. Ze vertelt, beleeft en onderzoekt haar woorden en schakelt rigoureus van toonaarden. Als Anna langzaam maar zeker zachter en opener wordt, wordt ook de pijn van haar karakter steeds meer invoelbaar. Het is wonderschoon hoe Anna leert vertrouwen, zich openstelt naar de ander en een plek opeist in de context waartoe ze zo plotsklaps veroordeeld is.


Arlecchino – Louis van der Waal

voor zijn rol in Rijgen bij NTGent

In de aantrekkelijke pretentieloosheid die hij bij zijn diverse rollen in Rijgen opzocht, toonde Louis van der Waal zich een uiterst kwetsbare speler. Met één blik richting zaal kan hij de toeschouwer aan het lachen krijgen, en tegelijkertijd het vermoeden van een groot verdriet invoelbaar maken.

Hij brengt in zijn manier van spelen een spannende vervreemding aan, die uiterst fascinerend is om naar te kijken, zijn medespelers op een prettige manier ontregelt en de scène onverwacht van betekenis doet kantelen. Zijn vertolking van de webcamgirl is aanvankelijk uitzonderlijk grappig, maar schiet al snel door in een ontroerende, allesomvattende treurigheid. De pedofiele man geeft hij vol mededogen vorm, waarbij hij het gevaar bij zichzelf en het ongemak bij de zaal niet uit de weg gaat.

Over de hele linie betrekt Van der Waal met zijn open, flirterige en terloopse spel de zaal voortdurend bij de voorstelling. Maar Van der Waal trekt niet alleen de aandacht met een aantal prachtige vertolkingen, hij weet zich op de goede momenten juist bescheiden en dienstbaar op te stellen. Door de gedurfde onnadrukkelijkheid van zijn podiumpresentatie schept hij de kaders en de ruimte voor zijn twee medespelers om te floreren – wat een niet te onderschatten kwaliteit is.


Arlecchino ­– Lukas Smolders
voor zijn rol in Angels in America bij Olympique Dramatique en het Toneelhuis

Lukas Smolders toont zich in Angels in America een acteur die het publiek verrast en meeneemt naar de meest uiteenlopende kanten van zijn personage.

Met een bijna cabareteske joligheid geeft hij het spelen vorm. Hij kleurt tegen wat de tekst hem opdraagt en behoudt daarbij te allen tijde de geloofwaardigheid. Dat schept zowel afstand als betrokkenheid, wat het inzicht in de toestand van zijn personage versterkt en vergroot. Dit leidt onder andere tot een indrukwekkende sterfscène waarin het publiek op een geweldige manier in aanraking komt met de waanzin van de dood.

Angels in America is een ensemblestuk en Smolders weet met zijn aanwezigheid en binnen zijn rollen de perfecte balans te houden tussen dienstbaar zijn en te excelleren in het moment. Met zijn gretige spel vertolkt hij niet alleen de aan aids lijdende Prior, maar verbeeldt hij ook mooi een zoekende profeet. Zijn aanwezigheid op de speelvloer is in alle opzichten toegankelijk en intens. Met zowel het grote gebaar als met de blik naar binnen gekeerd, geeft Smolders de voorstelling extra kleur, intensiteit en lucht.


Colombina – Sanne Samina Hanssen

voor haar rol in Angels in America bij Olympique Dramatique en het Toneelhuis

In Angels in America speelt Sanne Samina Hanssen de rol van Harper Amaty Pitt, een eenzame, ontredderde en seksueel gefrustreerde echtgenote met straatvrees en een valiumverslaving; een perfecte cocktail voor gemoedswisselingen en hallucinaties.

Hanssen maakt de waanzin van Harper volkomen inzichtelijk, ook als ze de werkelijkheid totaal uit het oog verliest. Ze bespreekt haar gedachten over het einde van de wereld, de dag des oordeels en Antarctica met haar imaginaire vriend. Daarbij schakelt ze niet alleen prachtig tussen illusie en realiteit, maar laveert ze ook voortdurend tussen hoop en wanhoop. Het is vooral bewonderenswaardig dat ze van Harper geen deerniswekkend hoopje ellende maakt, maar juist een vrouw die vastbesloten de strijd aangaat met haar lot. Door Hanssens trefzekere en krachtige vertolking sluit je Harper meteen in je hart en leef je van het begin tot het einde met haar mee.

De jury was bovendien onder de indruk van de manier waarop Hanssen halverwege de voorstelling de rol van Martin Heller op zich neemt, waarbij ze soepel van karakter en gender wisselt. Hanssen toonde zich een trefzeker, veelzijdig en zeer overtuigende actrice.


Regieprijs – Eline Arbo

voor de regie van Weg met Eddy Bellegueule bij Toneelschuur Producties

De jury is verheugd te melden dat de Regieprijs dit jaar zoals gewoonlijk aan een theatermaker of theatercollectief kan worden uitgereikt voor de indrukwekkende regieprestatie die afgelopen seizoen geleverd is.

Dit jaar kiest de jury voor een regisseur die alle registers van het theater opentrekt, om zodoende een zwaarmoedig leven te portretteren en dat leven waar nodig te verlichten. Als een rake choreografie gaan tekst, muziek en decor voortdurend met elkaar aan de haal, wat in een veelkleurige en onvoorspelbare toneelavond resulteert.

Hoezeer de personages ook van elkaar verschillen, ze worden consequent met compassie en liefde benaderd. Door het empathisch ingegeven spel wordt het publiek meteen in het verhaal gezogen en ga je genadeloos van de personages houden. Het universele verhaal wordt door deze maker kraakhelder, maar ook zeer poëtisch verbeeld, waardoor de verstikkende thematiek geen toeschouwer onberoerd laat.

De Regieprijs van 2020 gaat naar de regisseur die met deze fantastische boekbewerking voor een nationale theaterhit in de vlakke vloeren heeft gezorgd: Eline Arbo voor de bewerking en regie van Weg met Eddy Bellegueule van Édouard Louis bij Toneelschuur Producties.