Om stil te staan bij de theatersluiting van een jaar geleden wordt zaterdag wereldwijd een monoloog gespeeld. In Nederland doen tientallen acteurs en cabaretiers mee, van Pierre Bokma tot Pieter Derks.

Meestal stapt een acteur na pakweg zes weken repeteren het podium op. Teksten zijn uit het hoofd geleerd, er een decor gebouwd en een regisseur heeft geregisseerd. Bij de theatermonoloog Wit konijn rood konijn van de Iraanse schrijver Nassim Soleimanpour (1981) is dat allemaal anders: de toneelspeler gaat zonder enige voorkennis de planken op, opent voor het oog van de toeschouwers een verzegelde envelop en ziet dan voor het eerst de tekst die hij meteen moet spelen. Ter plekke ontstaat een eenmalige theatervoorstelling: een eerste lezing, première en dernière ineen.

Zaterdagavond wordt Wit konijn rood konijn in meer dan dertig landen gespeeld, om stil te staan bij het feit dat een jaar geleden vrijwel over de hele wereld theaters hun deuren vanwege de corona-uitbraak moesten sluiten. Om 8 uur ’s avonds (lokale tijd) openen acteurs in onder andere New York, Panama City, Minsk en Istanbul onvoorbereid hun envelop, met daarin de te spelen tekst. Het initiatief vond ook in Nederland grote weerklank: het stuk wordt gelivestreamd vanuit 29 theaters in het land, gespeeld door 29 toneelspelers en cabaretiers.

Onder wie Pierre Bokma, die de voorstelling speelt vanuit Schouwburg Amstelveen. „Voor het eerst heb ik volstrekt geen idee wat me te wachten staat. Dat lijkt me ongelofelijk spannend.” De reden dat hij meedoet? „Omdat ik zoiets nog nooit heb gedaan. Ik voel me op de een of andere manier toch altijd aangetrokken door het onbekende.” Dat geeft je als acteur een bepaalde „thrill”, zegt Bokma.

Pas als je de envelop opent en de tekst ziet, kun je bepalen hoe je de monoloog gaat spelen. „Je maakt een instant beslissing en dan moet je maar hopen dat die keuze de juiste is. Of dat je hem later nog kan bijstellen.”

Dat acteurs het stuk onvoorbereid spelen, is meer dan een gimmick. Wit konijn rood konijn is een parabel over leven in onvrijheid: hoe zet je opgelegde restricties naar je eigen hand, hoe buig je beperkingen om in je eigen voordeel? Soleimanpour schreef de tekst in 2010. Als dienstplichtweigeraar mocht hij destijds zijn land niet verlaten. Dus besloot hij zijn werk vóór hem te laten spreken: als hij het land niet uit mocht, dan kon hij tenminste zijn toneelstukken nog de wereld insturen. Het stuk groeide uit tot een internationale theaterhit, werd in meer dan 25 talen vertaald en speelde sinds de (gelijktijdige) premières in Edinburgh en Toronto in 2011 van Broadway tot aan Amsterdam. Onder meer Whoopi Goldberg, John Hurt en Stephen Fry namen de tekst al voor hun rekening, en in eigen land onder anderen Hans Kesting, Betty Schuurman en Jan Jaap van der Wal.

Iees het volledige artikel op nrc.nl