Categorie: Parool

Godverdomse dagen op een godverdomse bol · Dimitri Verhulst, Corrie van Binsbergen en band

Foto: Ben van Duin

Langs de spelonken van onze evolutie
Gezien: 20 november 2017, De Kleine Komedie (Amsterdam)
★★★★☆

In 2008 gooide Dimitri Verhulst de sluizen van zijn taalwaterval open, en braakte (bij gebrek aan beter woord) de hele ontstaansgeschiedenis van de mens eruit, samengevat in honderdtachtig romanpagina’s: Godverdomse dagen op een godverdomse bol. Nu toert hij met een samenvatting van die samenvatting langs de theaters – met jazzmuzikant Corrie van Binsbergen en acht muzikanten aan zijn zij voert hij ons mee door de spelonken van onze eigen evolutie.

In zijn gore, vleselijke vuilbekkerij laat Verhulst de mens de zee uitkruipen, in zijn hoog sensitieve omschrijvingen ontdekken ze lust, vuur, taal – met alle gevolgen van dien. Als een gekwelde kunstenaar zit hij op het voortoneel, verscholen achter zijn papieren, en passant een paar stevige glazen rode wijn drinkend. Geen theatraal gedoe; Verhulst en band floreren in soberheid. Lees verder

Gouwe pinda’s · Rudolphi Producties

Foto: Ben van Duin

Bejaarde Indische zussen in een oer-Hollandse serviceflat
Gezien: 17 november 2017, Toneelschuur (Haarlem)
★★★☆☆

Hollandser kun je het niet bedenken: drie bejaarde zussen zijn samen weggestopt in zo’n standaard-serviceflat – waar vooral de programma’s op televisie en de bladen in de leesmap blijk geven dat de tijd vooruit kruipt. Maar in dat decor van oer-Hollandse beklemming verwijzen niet alleen de foto’s aan de muur naar hun Indische afkomst, of de voorraadkasten die uitpuilen van rijst, kroepoek en seroendeng – vooral de vrouwen zelf ademen hun verleden.

Gouwe pinda’s bestaat uit een aaneenschakeling taferelen van drie koppige dametjes, met te weinig omhanden en te veel herinneringen. Bodil de la Parra levert, bijna consequent vanuit haar stoel in het overzichtelijke midden, commentaar op alles en iedereen; Esther Scheldwacht banjert daar lippenstiftend en haarsprayend doorheen, in gedachten bij haar kalverliefde-op-leeftijd; en Nadja Hüpscher trippelt daar weer nerveus en conflictvermijdend tussendoor. Lees verder

Bagdad · Frascati Producties, Monty, Chris Keulemans, Enkidu Khaled

Een stad van zandstormen en oorlog
Gezien: 15 november 2017, Theater Frascati (Amsterdam)
★★★☆☆

Daar staan ze, handdoeken over hun gebogen hoofden, gelaten wachtend tot de storm overwaait. Het is een mooi, verstild beeld: tijdens de zandstormen, die tegenwoordig zo’n twee keer per week over Bagdad trekken, valt alles stil: het verkeer, het dagelijkse leven, zelfs de oorlog die de stad tegenwoordig zo hardnekkig in zijn greep houdt.

Theatermaker Enkidu Khaled (1985) en journalist Chris Keulemans (1960) – beiden opgegroeid in de Iraakse hoofdstad – hebben elk hun eigen beeld van Bagdad. Dat van Keulemans – die daar opgroeide omdat zijn vader daar werkte – is warm en sfeervol, hij koestert er niets dan goede herinneringen aan. Het verschil met wat hij aantrof toen hij vorig jaar terugkeerde kon niet groter: een stad wanhopig verwikkeld in oorlogen om olie, wapens en religie. Het voelt als een fysieke marteling, vertelt hij, om de stad waarin je opgroeide verwoest te zien worden. Lees verder

Achter het huis · Hummelinck Stuurman Theaterbureau

Foto: Ben van Duin

Het morele verval wordt in deze vrije bewerking wel erg uitdrukkelijk
Gezien: 11 november 2017, Stadsschouwburg Haarlem
★★☆☆☆

Een klein hobbeltje voorafgaand aan de première: Het Anne Frank Fonds te Bazel, dat de dagboeken van Anne Frank beheert, probeerde met een kort geding deze productie te voorkomen. Ilja Leonard Pfeijffer, die de dagboeken als uitgangspunt voor zijn toneeltekst nam, zou zich te veel vrijheden permitteren. Het fonds hekelt het eigentijdse taalgebruik, de vermeende humor en de fictieve verhaallijnen. Hummelinck Stuurman Theaterbureau deed een beroep op het verjaren van het auteursrecht, en de première vond zaterdag onverhinderd doorgang.

In korte scènes schetst Achter het huis hoe opsluiting en chronische angst ervoor zorgen dat elke vorm van beschaafdheid het uiteindelijk aflegt. Het dagboek blijkt inderdaad aan een behoorlijke herschrijving te zijn onderworpen. Lees verder

Kinderen van Judas · Toneelgroep Oostpool, Het Nationale Theater

Foto: Sanne Peper

Ondode vampiers op zoek naar zingeving
Gezien: 1 november 2017, Theater Kikker (Utrecht)
★★★☆☆

Ondode vampiers met een eeuwig leven in een existentiële crisis, of richtingloze eind-twintigers in een vercommercialiseerd bestaan: zoveel verschil is er niet tussen die twee. Althans, die indruk wekt Kinderen van Judas. Het abstracte vacuüm waarin deze zinloos ronddolende monsters hun tijd verduren, kan net zo goed een nooit verlaten maar allang ontgroeide studentenkamer zijn.

In een nachtmerrie-achtige theatrale stream of consciousness houdt regisseur Jeroen De Man ons tijdsgewricht een niet mis te verstane spiegel voor. Vampiers – ondood, dus eeuwig levend – kunnen immers vergelijken, die dolen van tijdgeest naar tijdgeest. Met een plezierige hang naar drama hekelen ze bijvoorbeeld hoe geromantiseerd ze tegenwoordig in films en popsongs worden weergegeven. Vroeger was alles beter, of op z’n minst echter. Lees verder

The Nation (marathon) · Het Nationale Theater

Foto: Sanne Peper

Bikkelhard politiek gekonkel, opruiende media en schaamteloze stemmingmakerij
Gezien: 5 november 2017, Koninklijke Schouwburg (Den Haag)
★★★★☆

“Als ik dan verdwenen ben, gaan alle mensen naar mij op zoek,” horen we de elfjarige Ismaël Ahmadovic zeggen in de proloog van The Nation. “Als ik dan verdwenen ben, gaat iedereen met me aan de haal,” had hij eigenlijk moeten zeggen. Niet alleen familie en recherche, ook politici, talkshowhosts, zelfs projectontwikkelaars en vloggers eigenen zich zijn drama toe. Regisseur Eric de Vroedt situeerde de zesdelige theaterserie die nu als marathon het land ingaat, in de Schilderswijk, de Haagse probleembuurt waar de spanningen regelmatig hoog oplopen.

The Nation, waarvan de eerste drie afleveringen afgelopen zomer al in première gingen op het Holland Festival, is De Vroedts theaterantwoord op populaire kwaliteitsseries van streamingdiensten als Netflix en HBO. Elke aflevering werpt een ander licht op de verdwijningszaak. Het is geëngageerd, intelligent en radicaal theater, waarbij voortdurend complexe verhaallijnen door elkaar verweven worden. Tegelijkertijd is het een sneer naar de tijdgeest: want met dezelfde gretigheid waarmee we een serie bingewatchen, storten publiek en media zich op een dergelijke verdwijning. Lees verder

Nanouk Leopold: ‘Ik doe net alsof het toneel is’

Foto: Jan Versweyveld

“Ik weet eigenlijk niks van toneel,” zegt Nanouk Leopold nog voordat we goed en wel aan tafel zitten. Na vijf speelfilms te hebben geregisseerd, gaat morgen haar eerste toneelregie Uit het leven van marionetten in première bij Toneelgroep Amsterdam.

Na een hele dag repeteren in de grote zaal van de schouwburg en met nog een lange avond ‘techniekdingen doen’ in het vooruitzicht, vertelt Nanouk Leopold (49) met aanstekelijke verwondering over het regisseren van toneel. Het is ook niet niks: een eerste toneelregie meteen voor de grote zaal, meteen bij Toneelgroep Amsterdam. Of, zoals ze het zelf nuchter weet te zeggen: “Ik word in ieder geval niet gehinderd door enige kennis.”

Helemaal nieuw is het natuurlijk ook niet, Leopold heeft een carrière van twintig jaar als filmmaker om uit te putten. “Ik ben natuurlijk wel gewend om beelden te maken en met acteurs te werken. Met mijn huidige partner maak ik video-installaties – dat is ook een soort ruimtelijk werk met mensen erin. Dus ik dacht steeds stiekem in mijn hoofd: ik ga gewoon een installatie maken en doe net alsof het een toneelstuk is.” Lees verder